Việc Hội đồng Chuyên gia chính thức suy tôn Ayatollah Mojtaba Khamenei vào vị trí Lãnh tụ Tối cao kế vị người cha vừa nằm xuống trong khói lửa xung đột đặt ra một dấu hỏi lớn treo lơ lửng trên các thánh đường ở Qom: Liệu người con có thể vượt qua cái bóng khổng lồ của cha mình để lèo lái con thuyền Iran trong cơn đại hồng thủy?
Nếu cố Đại giáo chủ Ali Khamenei là biểu tượng của sự kiên định và đức tin thì Mojtaba mang dáng dấp của một nhà kỹ trị trong chiếc áo choàng giáo sĩ. Quyền lực của ông không đến từ những bài thuyết pháp vang dội, mà đến từ sự hiệu quả trong việc điều hành "nhà nước song song", nơi các tướng lĩnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và các đế chế tài chính Bonyad vận hành.
Câu hỏi con có hơn cha, không chỉ nằm ở bản lĩnh cá nhân, mà ở bối cảnh lịch sử. Mojtaba kế vị trong một trạng thái Iran "thời chiến", nơi các lệnh trừng phạt đã chạm đáy và sự thù địch với phương Tây đã lên đến đỉnh điểm. Khác với phong cách cân bằng khéo léo của cha mình, ông Mojtaba dường như đang chọn một lối đi trực diện hơn. Sự bổ nhiệm hàng loạt tướng lĩnh IRGC vào các vị trí dân sự then chốt ngay sau khi nhậm chức cho thấy, Mojtaba đang xây dựng một cấu trúc quyền lực "thần quyền quân sự hóa", một mô hình có thể cứng rắn hơn, thực dụng hơn nhưng cũng rủi ro hơn nhiều so với thời đại của Ali Khamenei.
    |
 |
Ông Ayatollah Mojtaba Khamenei vào vị trí Lãnh tụ Tối cao kế vị người cha đã qua đời. Ảnh: The Nation
|
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của ông Mojtaba có thể không nằm ở các đối thủ bên ngoài, mà ở tính chính danh trong lòng xã hội Iran. Thế hệ trẻ Iran, những người chiếm đa số dân số không nhìn vào dòng máu hay truyền thống để tôn trọng quyền lực; họ nhìn vào bánh mì, công việc và sự tự do. Nếu Ali Khamenei đã dành cả đời để bảo vệ lý tưởng cách mạng thì Mojtaba sẽ phải chứng minh rằng ông có thể mang lại sự sinh tồn cho quốc gia. "Con có hơn cha" trong bối cảnh này sẽ được định đoạt bằng việc liệu ông có dám thực hiện những cuộc cải cách kinh tế táo bạo mà cha mình từng do dự, hay sẽ tiếp tục thắt chặt nắm đấm sắt để bảo vệ ngai vàng. Phiên chợ Ba Tư đã mở và cái giá để Mojtaba khẳng định vị thế của mình chính là tương lai của một dân tộc đang khát khao sự thay đổi.
BÌNH NGUYỄN