QĐND - Dựng xong vở kịch kinh điển của văn hào nổi tiếng Shakespeare, vở “Hamlet”, Nhà hát Kịch Việt Nam công bố giá 1 triệu đồng/1 vé cho buổi công diễn duy nhất vào tối 3-11 vừa qua tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Không ít người e ngại...

Và hơn cả sự ngạc nhiên, giá vé 1 triệu đồng vẫn bán chạy trước giờ vở diễn khai màn. Theo thông tin của nhà hát, vé hạng nhất (1 triệu đồng/1 vé) của đêm diễn tại Nhà hát Lớn đã bán được hơn 300 vé; vé hạng hai và hạng ba với 250 chỗ có mức giá 400.000 và 700.000 đồng/vé. Vị khách đầu tiên đã mua 12 vé hạng nhất là ông Kim Diệu Quang (Chủ tịch Công đoàn Công ty Newtech). Số vé này được ông Quang tặng mời một số đối tác và bạn bè thân thiết cùng ông đi xem.

Bẵng đi hơn 2 năm, sau sự kiện Liên hoan những tác phẩm sân khấu của Lưu Quang Vũ, sân khấu mới có dịp được tuyên truyền rộn ràng trở lại khi Nhà hát Kịch Việt Nam công bố diễn vở kịch kinh điển “Hamlet”. Theo chia sẻ của ê kíp sáng tạo vở diễn, kịch bản “Hamlet” nổi tiếng của đại thi hào Shakespeare dài hơn 6 tiếng đồng hồ, nhưng các nghệ sĩ Việt Nam đã dày công “chắt chiu” để phù hợp với thị hiếu xem kịch của khán giả nước nhà khi rút gọn lại còn hơn 2 tiếng đồng hồ. Xem xong kịch, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực sân khấu nhận xét rằng, đây đúng là một Hamlet của Việt Nam (từ trang phục, âm nhạc, diễn xuất…). Điều này còn cho thấy, sân khấu Việt Nam đủ khả năng tiếp cận, thể hiện và chuyển tải được kiệt tác của nhân loại tới khán giả trong nước, và giá vé 1 triệu đồng hoàn toàn xứng đáng với sức cống hiến, sáng tạo, đầu tư của nghệ sĩ.

Cảnh trong vở “Hamlet”.

Ngay hôm họp báo diễn ra tại Hà Nội, Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam-NSƯT Nguyễn Quang Vinh tuyên bố, vé của “Hamlet” sẽ có giá 1 triệu đồng. Không ít nhà báo đã nghi ngại về giá vé lần đầu tiên có giá cao như vậy cho một vở diễn sân khấu, lo khán giả khó tiếp cận. Giám đốc của Nhà hát không ngần ngại, mà cho rằng bước sang năm 2015, tập thể nhà hát xác định phải làm điều gì đó để công chúng thấy rằng, Nhà hát Kịch Việt Nam phải có những vở nghệ thuật đỉnh cao để đưa đến công chúng cả nước, lấy lại thương hiệu “Anh cả đỏ” của mình. Trong 3 năm qua, nhà hát đã từng bước gây dựng văn hóa xem kịch cho khán giả qua việc dàn dựng những tác phẩm của kịch tác gia Lưu Quang Vũ như “Bệnh sĩ”, đưa đi lưu diễn khắp các tỉnh trong Nam, ngoài Bắc; phục dựng vở “Hồn Trương Ba da hàng thịt”… Ngoài ra, với mục tiêu xây dựng đối tượng khán giả lâu dài, nhà hát còn đầu tư mời đạo diễn từ Xin-ga-po tới Việt Nam để dàn dựng vở cổ tích “Đám cưới chuột”, đưa vở diễn tham dự Liên hoan nghệ thuật sân khấu quốc tế, tại Ma-lai-xi-a hồi tháng 8 vừa qua, sau đó vở diễn đã được công diễn nhiều suất phục vụ đối tượng học sinh tại các trường học…

Làm thế nào để khán giả thấy được giá trị của kịch, của sân khấu? Đó là điều trăn trở của không chỉ Nhà hát Kịch Việt Nam, mà là nỗi đau đáu của cả giới sân khấu nước nhà nhiều năm nay. Khi Nhà hát Kịch Việt Nam quyết tâm dàn dựng vở “Hamlet”, với ý nghĩa góp phần định hướng giá trị nghệ thuật, định hướng giá trị thẩm mỹ cho khán giả đã nhận được sự hưởng ứng của giới trong nghề cũng như các cấp quản lý. Nhưng theo NSƯT Nguyễn Quang Vinh, dựng xong “Hamlet” rồi lại lo vấn đề sân khấu biểu diễn. Địa điểm sân khấu số 1 Tràng Tiền-đại bản doanh của nhà hát chỉ có thể đáp ứng hơn 100 chỗ ngồi, trong khi “Hamlet” được đầu tư dàn dựng đến cả tỷ đồng. Quyết tâm công diễn “Hamlet” trong thánh đường Nhà hát Lớn Hà Nội cũng có nghĩa sẽ phải trả mức kinh phí cao, lại chỉ xếp được lịch một buổi duy nhất. “Chúng tôi cũng không hy vọng bán được hết vé với giá đó, nhưng muốn khẳng định giá trị kịch kinh điển cũng như sức cống hiến của nghệ sĩ, diễn viên vào vai trong vở kịch như thế này khác với những vở kịch thông thường. Có thể chỉ bán được 10-15 vé, nhưng như thế chúng tôi cũng đánh giá là những khán giả đó biết xem kịch, dám bỏ tiền ra xem kịch”-NSƯT Nguyễn Quang Vinh cho hay.

Nếu ở sân khấu phía Nam, các sân khấu xã hội hóa dựng kịch là để bán vé, thu lợi nhuận và diễn ra trong không khí rất rôm rả khi cả những khán giả ngày bán bưng ngoài đường phố, tối xúng xính quần áo đẹp mua vé vào xem kịch đã là chuyện thường ngày. Đó là lý do mà sân khấu xã hội hóa tồn tại được, sống được nhờ vào khán giả. Còn phía Bắc, để khán giả đến sân khấu lâu nay đã rất khó. Khán giả chưa có thói quen mua vé mà đợi giấy mời. Thậm chí, có giấy mời chưa chắc đã đến xem.

Lâu rồi, sân khấu Việt rơi vào khủng hoảng. Khủng hoảng từ khâu kịch bản, đạo diễn, diễn viên cho tới vở ra rạp không được khán giả mặn mà. Nhiều nhà hát đã phải tìm các phương thức hoạt động để lo duy trì cuộc sống cho nghệ sĩ, hoặc mỗi tháng sân khấu được đỏ đèn 2-3 buổi. Một số nhà hát năng động hơn như Chèo Hà Nội kết hợp với các công ty lữ hành để biểu diễn phục vụ du khách bằng các tiết mục, trích đoạn mang yếu tố truyền thống; Nhà hát Tuổi trẻ sau thời gian rầm rộ với kịch hài “Đời cười”, thì nay lại tìm được hình thức mới trong việc tìm các nguồn tài trợ của tổ chức quốc tế, ngân hàng để dàn dựng vở và diễn phục vụ theo yêu cầu của đối tác…

Theo nhà viết kịch Lê Quý Hiền, phải nên xem nghệ thuật cũng là hàng hóa tinh thần, tuy nhiên phải tính đúng giá trị của nó. Tất nhiên dân còn nghèo, bỏ 2 triệu đồng để mua một đôi vé vào xem nghệ thuật bị cho là “xa xỉ”. Nhưng đâu phải bây giờ giá vé xem nghệ thuật ở nước ta mới có giá vé ấy. Sân khấu ca nhạc, thời trang, giá vé vẫn có 2 triệu đồng, 3 triệu đồng/vé đấy thôi. Nhưng, để tiếp cận gần hơn và kéo được nhiều công chúng đến với sân khấu, thì sân khấu cũng phải có “chiến lược” theo thị trường để kích cầu khán giả. Ví dụ sau buổi công diễn tại Nhà hát Lớn 1 triệu đồng, thì phía sau Nhà hát Lớn-sân khấu số 1 Tràng Tiền, giá vé có thể là 800 nghìn đồng, nhưng giảm 70% cho đối tượng chính sách, học sinh sinh viên, cán bộ hưu trí, người cao tuổi… “Nói vui, cậu con rể tương lai nịnh bố mẹ vợ, mua cặp vé in giá hết 1,6 triệu đồng, có thể vì tiếc tiền, họ đi xem. Sân khấu có thêm một cặp khán giả mới, nhưng thực tế, có thể giá vé đó đã được giảm chỉ còn 200 nghìn đồng/1 vé”-nhà viết kịch Lê Quý Hiền dí dỏm bình luận... Việc áp dụng chính sách như vậy sẽ giúp đưa sân khấu đến gần với khán giả, và ở các địa phương, khán giả cũng có cơ hội được xem những vở diễn có chất lượng cao, kể cả là kịch kinh điển “Hamlet”.

Buổi diễn tại Nhà hát Lớn là cái cớ để “đo lòng” khán giả, nhưng cũng chính là cách thức để tìm con đường đi cho “Hamlet”, đó là việc nhà hát đã quyết định công diễn định kỳ tối thứ sáu và thứ bảy hằng tuần trong tháng, tại đại bản doanh số 1 Tràng Tiền, Hà Nội với giá vé 300.000 đồng/vé, bắt đầu từ ngày 6-11.

Bài và ảnh: HÀ CHÂU