Trước hết, xét về nghĩa đen, “bưng mắt” là che mắt lại, làm cho mắt không thể nhìn thấy được. “Bắt chim” là hành động bắt một loài vật vốn rất nhanh nhẹn, có thể bay vút lên bầu trời, biến khỏi tầm mắt trong giây lát.
Như vậy, câu thành ngữ gợi tả một hình ảnh khôi hài, có đôi chút vô lý. Một người muốn bắt chim nhưng lại che mắt, điều đó đồng nghĩa với việc họ không thể nhìn thấy con chim, và việc bắt chim trở nên không thể thực hiện được. Từ đó, câu thành ngữ được dùng để chỉ những hành động vô ích, làm việc mà không có sự chuẩn bị đầy đủ, không hiểu rõ bản chất vấn đề, dẫn đến thất bại.
    |
 |
| Chiền chiện bụng hung (Plain Prinia). Ảnh: Võ Rin |
Ẩn sau lớp nghĩa đó, câu thành ngữ phê phán những người thiếu hiểu biết hoặc không có khả năng quan sát, nhưng lại vẫn quyết định hành động một cách mù quáng, thiếu suy nghĩ. Đó là những người vội vàng hành động mà không xem xét kỹ lưỡng tình huống. Đồng thời, câu thành ngữ nhắc nhở mỗi người, phải có sự chuẩn bị kỹ càng và học hỏi, quan sát trước khi hành động. Nếu không chuẩn bị đầy đủ, không hiểu rõ bản chất vấn đề sẽ dễ gặp phải thất bại.
“Bưng mắt bắt chim” là một thành ngữ giàu hình ảnh và ý nghĩa. Câu thành ngữ không chỉ phê phán hành động mù quáng, thiếu suy nghĩ mà còn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của sự chuẩn bị, học hỏi và sự quan sát trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Những bài học từ câu thành ngữ này vẫn luôn giữ nguyên giá trị trong xã hội hiện nay, khi việc quan sát, hiểu rõ tình huống và ra quyết định đúng đắn đóng vai trò quan trọng, quyết định đến thành công.
VĂN TUẤN