QĐND - Giữa cuộc sống vội vã mưu sinh, mấy ai biết, có một cái chợ mà ở đó, “người đi chợ” lại chỉ vì niềm đam mê một góc nhỏ của văn hóa.

Năm 2002, nhà giáo - họa sĩ Phạm Hào với niềm đam mê tem vô hạn, đã quyết định “mở chợ” tại 160 Triệu Việt Vương. Hơn 10 năm qua, nơi đây đã trở thành một địa chỉ quen thuộc với những người chơi tem Hà thành.

Chợ tem Hà thành “họp” theo phiên, vào 8 giờ 30 phút chủ nhật hằng tuần. Gọi là “chợ” cho oai, thực ra, đó chỉ là một quán cà phê nhỏ với vài bộ bàn ghế. Thế nhưng, sự đơn giản ấy lại là nơi hội tụ những niềm đam mê bất tận. Khách đến chợ không phân biệt tuổi tác, tầng lớp, bất cứ ai cũng có thể đến chia sẻ với nhau về những con tem giá trị mình đang có, hoặc trao đổi với nhau để làm cho bộ sưu tập của mình thêm đầy đặn. Quan trọng hơn cả, mọi người đến với chợ tem là để chia sẻ chung niềm đam mê và giao lưu kết bạn. Vì thế, đa phần những người đến chợ đều có thâm niên từ 10 năm đến cả nửa thể kỷ gắn bó với tem. Rồi cả những người đi ngang qua, thấy “hay hay” mà tò mò vào xem rồi ngấm cái thú chơi tem lúc nào không biết. Cứ thế đến nay, số lượng khách thường xuyên đến họp chợ vào sáng chủ nhật hằng tuần trung bình khoảng 40 - 50 người. Đặc biệt, chợ tem Triệu Việt Vương cũng thu hút khá đông người nước ngoài đến chiêm ngưỡng và trao đổi những con tem quý. Chủ đề của tem ở chợ rất đa dạng như: Động - thực vật, hội họa, danh nhân… Và hầu hết ai đến đây cũng đều có cho mình một bộ sưu tập tem với chủ đề về Việt Nam. Xung quanh những chiếc bàn nhỏ, người ta xúm xít bàn tán, trao đổi với nhau về giá trị chứa đựng trong mỗi con tem, về vẻ đẹp của tem hoặc thỏa thuận mua bán để bổ sung vào bộ sưu tập chưa trọn vẹn của mình.

Khách “đi chợ” trao đổi tem ở chợ tem Hà thành.

 

“Hàng hóa” tại chợ tem Hà thành chỉ có đúng 2 loại: “Tem sống” và “tem chết”. “Tem sống” là loại tem chưa được sử dụng để gửi thư hay chưa bị hủy bởi cơ quan bưu chính. “Tem chết” là những con tem đã qua sử dụng, đã đóng dấu và còn đính kèm với phong bì. Giá trị mỗi con tem gắn liền với lịch sử của nó nên giá cũng có sự khác biệt. Có những con tem chỉ bán với giá 10.000 - 20.000 đồng, thậm chí là tặng không, nhưng cũng có những con tem có giá tới hàng chục triệu đồng.

 Trên thị trường tem chơi Việt Nam hiện tại, theo nhà sưu tầm Trần Vương Việt, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Tem Thủ đô, bộ tem đắt nhất trên thị trường tem chơi là bộ 4 mẫu tem sống “Anh hùng Mạc Thị Bưởi” phát hành năm 1956 có giá khoảng 10 triệu đồng. Bộ tem này có giá cao vì chính bản thân 4 mẫu tem đã có mệnh giá cao gấp nhiều lần những mẫu tem đương thời, mỗi chiếc tem có mệnh giá từ 1.000 - 5.000 đồng, trọn bộ tem có mệnh giá 12.000 đồng, trong khi những con tem gửi thư cùng thời chỉ có mệnh giá từ 50 - 100 đồng. Hiện vẫn chưa có một kết luận chính thức nào về nguyên nhân khiến số lượng của bộ tem này ít đi. Có vài giả thuyết lan truyền trong giới sưu tập tem nhưng đáng chú ý là 2 giả thiết. Thứ nhất, do kho chứa bộ tem này ở Hải Dương bị cháy không lâu sau ngày phát hành. Thứ hai, vào thời điểm sau khi bộ tem "Anh hùng Mạc Thị Bưởi" được phát hành, Nhà nước ta lúc ấy vẫn thực hiện chính sách “công tư hợp doanh”. Có đơn vị “công tư hợp doanh” đã nhập khẩu rất nhiều len từ các nước Đông Âu về Việt Nam để sau đó xuất khẩu sang Lào. Để tránh thuế mậu dịch, số len xuất sang Lào đó thường được đóng thành từng kiện nhỏ 1kg và gửi qua bưu điện dưới dạng quà biếu phi mậu dịch. Thời ấy, chỉ có bộ tem "Anh hùng Mạc Thị Bưởi" mới có giá mặt cao là 4.000 đồng và 5.000 đồng nên hầu hết những mẫu tem "Anh hùng Mạc Thị Bưởi" có giá mặt cao này được người ta dùng làm cước phí dán lên các bưu kiện len gửi sang Lào. Có người đã gửi hàng trăm bưu kiện như vậy sang Lào mỗi ngày. Do vậy mà số lượng của hai mẫu tem "Anh hùng Mạc Thị Bưởi" giá 4.000 đồng và 5.000 đồng bị hao hụt khá nhanh và đi đến cạn kiệt.

“Anh hùng Mạc Thị Bưởi” - bộ tem đắt nhất Việt Nam.

 

Tem không phải là một thú chơi dễ dãi. Để hiểu, để trở thành một nhà sưu tập tem thực thụ, người chơi, ngoài tri thức về văn hóa, lịch sử, xã hội còn cần sự kỳ công tìm kiếm những bộ tem độc đáo. Bởi lẽ, mỗi con tem đều ẩn chứa một câu chuyện lịch sử và mang ý nghĩa riêng nên nhất định phải hiểu thì mới theo được thú chơi này.

Thời đại internet, chợ tem trên mạng được thiết lập, tuy nhiên, chợ tem Hà thành vẫn họp đều đặn. Bởi nó đã trở thành một địa điểm văn hóa của những người yêu thích con tem bé nhỏ nhưng đầy ý nghĩa và cả niềm đam mê trong đó, là nét văn hóa của Thủ đô nghìn năm tuổi.

Bài và ảnh: XUÂN ANH