Lẩu gà lá é

Theo y học cổ truyền thì hạt é có tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, lợi cổ họng, giải nhiệt, thường dùng chữa ho khan, cổ họng sưng đau, nôn ra máu, chảy máu cam, viêm đường tiết niệu, nhức răng, đau mắt đỏ, mụn nhọt, làm dịu thần kinh, giảm mỡ máu, góp phần quan trọng làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, huyết áp cao.

Lá é hợp nhất ăn với lẩu gà.

Lá é còn gọi là hương thảo, tiến thực, húng lông, húng quế lông, húng trắng… có tên khoa học Ocimum basilicum. É là một loài cây nhỏ, thân phân nhánh ngay từ gốc tạo thành cây bụi cao 0,5-1m, thân vuông màu lục nhạt có lông thưa. Lá é mọc đơn đối chéo chữ thập, có hình bầu dục, dài 5-6cm, rộng 2-3cm, gốc tròn, đầu nhọn, mép răng cưa, hai mặt đều có lông ở gân, vò ra thấy có mùi thơm của sả.

Công dụng về y học thì nhiều và không chỉ thế, lá é nấu canh gà hay ăn kèm với lẩu gà thì ngon tuyệt. Đặc biệt, lá é không dễ tìm mua về nhà vì nhu cầu của các nhà hàng ở Khánh Hòa, Phú Yên, Quảng Nam, Đà Nẵng, Đà Lạt… dùng loại lá này quá lớn nên theo năm tháng, lá é đắt trông thấy. Và có một điều rất khó chịu nữa là cứ khi có việc cần mua thì vào các chợ miền Trung hoặc khu vực Tây Nguyên, lá é thường hết hàng từ sớm. Vậy nên kinh nghiệm là muốn có lá é dùng vào đúng dịp, bạn nên tìm mua từ trước đó vài ngày.

Ở Đà Lạt, hàng ăn có nhiều, lẩu cũng phong phú nhưng có hai hàng lẩu gà lá é nếu bạn đến chậm hoặc không đặt bàn trước sẽ không có chỗ mà ngồi, đó là Tao ngộ quán và quán 668. Nghe tên chẳng liên quan, chẳng nói lên món “tủ” của hai quán này nhưng từ xưa đến nay, khách đến quán vẫn thường dõng dạc: “Cho nồi lẩu gà lá é” và ngồi rung đùi chờ phục vụ bê đồ ra.

Lá é sống được ở một vài vùng nhưng ở Đà Lạt, lá é thơm hơn, ngon hơn, lượng tinh dầu nhiều hơn, thế nên lẩu gà lá é ở Đà Lạt thường đi vào lòng du khách nhanh hơn. Lá é nếu bạn ăn sống hoặc để cuốn gỏi có vị chua chua, chát chát, dịu dịu nhưng khi bạn lướt qua nước trong nồi lẩu, bạn sẽ cảm thấy lá có vị bùi, hơi the the và có mùi thơm hơi giống hương nhu.

Hai quán trên đông khách bởi mức sống ở Đà Lạt giờ cũng cao rồi, người dân đi ăn nhà hàng nhiều và khách lỡ vào nhầm quán kể ra cũng… hơi mệt; trong khi đó hai quán lẩu trên chỉ lấy một nồi lẩu chừng 200.000 đồng. Nửa con gà, một rổ lá é (không quá to), nấm, măng, bún, coi như 3-4 thực khách có thể thưởng thức lẩu gà lá é trong cái lạnh se se, mưa chiều lất phất.

Nước dùng lẩu ở quán 668 hay Tao ngộ quán có vị thơm, cay nồng của ớt, hợp với không khí lạnh đặc trưng của Đà Lạt. Còn gà là gà ta, gà vườn ngọt thịt nên vừa ăn vừa thèm. Vị ngọt của gà tươi kết hợp với nước dùng cay dịu và lá é tươi ngon thì đúng là bạn đã được thưởng thức một nồi lẩu giản dị mà “chất lừ”. Nếu bạn đang bị cảm cúm thì món lẩu gà cay nóng ăn kèm với lá é chính là một bài thuốc thực hay.

Tất nhiên ở bất kỳ quán lẩu gà lá é nào, du khách luôn phải gọi thêm một vài rổ lá é nữa để ăn cho thỏa, chứ ra Bắc hoặc vào miền Tây rồi thì kiếm lá é khó vô cùng. Thường thì với một số bạn kén ăn hoặc kỹ tính, ăn lá é lần đầu có cảm giác hăng hăng, nồng nồng mùi tinh dầu, như mùi của bó lá xông (hơi) vậy. Nhưng bạn hãy ăn thêm miếng nữa, miếng nữa, để rồi sẽ đến lúc, bạn quá thèm một nồi lẩu (gà) lá é mà không biết kiếm đâu ra; chắc thực khách-du khách phải nhanh nhanh đặt vé vào Nha Trang, Đà Nẵng, Đà Lạt...

Bài và ảnh: THÔNG ĐẠT