Những tiểu thuyết lịch sử có giá trị kinh điển

QĐND - Trước nhu cầu của độc giả hiện đại muốn tìm hiểu lịch sử dân tộc và yêu cầu cấp thiết làm sao để lịch sử hấp dẫn thế hệ trẻ hôm nay, NXB Kim Đồng đã tái bản một loạt cuốn tiểu thuyết lịch sử. 9 cuốn sách trong lần tái bản này gồm: “Đảo hoang”, “Nhà Chử”, “ Chuyện nỏ thần” của nhà văn Tô Hoài, “Trên sông truyền hịch”, “Bên bờ Thiên Mạc”, “Trăng nước Chương Dương” của tác giả Hà ân, “Lá cờ thêu sáu chữ vàng” của tác giả Nguyễn Huy Tưởng, “Sao Khuê lấp lánh” của tác giả Nguyễn Đức Hiền, “Sừng rượu thề”của tác giả Nghiêm Đa Văn.

9 cuốn tiểu thuyết - 9 tác phẩm độc lập với nhau trong cách tiếp cận lịch sử, kể chuyện lịch sử, xây dựng nhân vật lịch sử… Mỗi nhà văn đã thể hiện cá tính riêng, phong cách riêng. Đọc những tác phẩm đó, trào dâng cảm xúc tự hào và lòng yêu đất nước, yêu những trang sử của ông cha.

Bộ sách lịch sử có giá trị kinh điển của NXB Kim Đồng tái bản.

Trong lần xuất bản này, mỗi tác phẩm không những được minh họa mới mà còn có thêm các chia sẻ của các tác giả, các nhận định đánh giá về tác phẩm, tác giả của các nhà phê bình… điều này sẽ giúp độc giả có được những hiểu biết sâu sắc hơn về tác phẩm.
Bộ ba tác phẩm của nhà văn Tô Hoài dựng lên hình ảnh đất nước Việt Nam từ thuở còn sơ khai. Những câu chuyện với những nhân vật đã đi vào huyền sử. Đó có thể nói là những trang sử đầu tiên từ thuở khai thiên lập địa với những cư dân đầu tiên sống trên mảnh đất hình chữ S, đó là An Tiêm trong “Đảo hoang”, Chử Đồng Tử trong “Nhà Chử” và An Dương Vương Thục Phán trong “Chuyện nỏ thần”. Từ những câu chuyện lưu truyền trong dân gian về các nhân vật đó, Tô Hoài đã bằng sự hiểu biết kỹ càng về phong tục tập quán về con người Việt Nam và nhất là ông đã thể hiện một trí tưởng tượng vô cùng phong phú và sắc sảo đã làm hiện hình hóa các trang sử còn mờ ảo đó.
Trong khi đó, bộ ba tác phẩm tiểu thuyết lịch sử của Hà ân dựng lại cuộc kháng chiến vĩ đại chống quân Nguyên Mông của nhà Trần. Mỗi tác phẩm đều đi sâu khắc họa một nhân vật trung tâm. Đó là Trần Quốc Tuấn: "Nếu bệ hạ muốn hàng, xin hãy chém đầu thần trước đã". Đó là Trần Bình Trọng: “Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc”… Không chỉ tái hiện những chiến công hiển hách những nhân vật anh hùng đã đi vào sử sách, trong bộ ba tiểu thuyết của Hà ân, xúc động hơn cả là đã xây dựng những nhân vật vô danh, những người dân Việt Nam yêu nước nồng nàn, sẵn sàng xả thân để bảo vệ đất nước. Từ những thiếu niên đến cụ già, từ những người dân bình thường đến những người mang kiếp nô lệ, từ mọi miền đều chung một tình yêu và một lòng quyết tâm đánh đuổi quân giặc dù phải hy sinh của cải cho đến tính mạng. Chính họ đã làm nên vĩ đại cho bức tranh lịch sử hào hùng.

“Lá cờ thêu sáu chữ vàng” là tác phẩm cuối đời của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng và cũng là một trong các tác phẩm xuất sắc nhất của ông viết cho thiếu nhi và viết về đề tài lịch sử. Nguyễn Huy Tưởng đã chọn ra từ vô vàn gương mặt anh hùng trong lịch sử chói sáng của dân tộc hình ảnh một trang thiếu niên tuấn tú, tấm gương sáng cho lớp lớp thiếu niên Việt Nam với tấm lòng yêu nước, dũng cảm, can trường. Đó là Trần Quốc Toản. ở tác phẩm này, với ngòi bút điêu luyện và xúc động, Nguyễn Huy Tưởng đã bất tử hóa hình ảnh “bóp nát quả cam”. Và lá cờ thêu sáu chữ vàng “Phá cường địch báo hoàng ân” mãi mãi còn tung bay trong mỗi tâm hồn các thế hệ người đọc.

“Sao Khuê lấp lánh” là tiểu thuyết lịch sử viết về Nguyễn Trãi, một danh nhân văn hóa của dân tộc. Số phận của ông là một trong những bi kịch cá nhân đẫm lệ, oan trái nhất trong lịch sử nước ta. ở tác phẩm này, Nguyễn Đức Hiền đã xây dựng thành công một nhà tư tưởng Nguyễn Trãi. Thông qua tất cả các mối quan hệ cha -con, thầy-trò, vua-tôi, vợ-chồng, bạn bè… những mối quan hệ tạo nên rường cột của xã hội phong kiến, trong một bối cảnh vô cùng phức tạp loạn ly và chiến tranh, Nguyễn Trãi bằng chính số phận cuộc đời mình đã thể hiện rõ tư tưởng nhân nghĩa Việt Nam yêu nước, thương dân: “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân /Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”. Đó là tư tưởng nhân nghĩa mới, không ràng buộc rập khuôn theo lễ giáo phong kiến, một tư tưởng nhân nghĩa rất Việt Nam.

Chân dung cuối cùng, một gương mặt cũng rất đặc biệt với số phận ly kỳ bi tráng, đó là Lý Thường Kiệt qua ngòi bút Nghiêm Đa Văn trong “Sừng rượu thề”. Một giai đoạn hào hùng của lịch sử dựng nước và giữ nước đã được tái hiện. Tầm vóc của cả một thời đại đã được lồng trong tầm vóc của người anh hùng, người đã chấp nhận hy sinh tất thảy những gì thuộc về cá nhân để xả thân tận hiến cho đất nước, cho triều đại.
Xuất bản lại những tác phẩm tiểu thuyết lịch sử đã có giá trị kinh điển này, NXB Kim Đồng mong muốn sẽ giới thiệu được đến bạn đọc một diện mạo dày dặn, đa dạng của tiểu thuyết lịch sử và hơn thế nữa để mỗi người có dịp được hiểu và yêu sâu sắc lịch sử nước nhà.

Bài và ảnh: Ngọc Nga