Tháng 6-1924, tại Đại hội lần thứ V của Quốc tế Cộng sản, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc-Hồ Chí Minh được Quốc tế Cộng sản chỉ định là Ủy viên Thường trực Bộ Phương Đông, phụ trách Cục Phương Nam. Khi tham gia Đại hội Quốc tế Thanh niên Cộng sản lần thứ IV tại Moscow (Liên Xô), tháng 7-1924, Người đã chủ trì soạn thảo và trình bày tại đại hội “Luận cương về thanh niên thuộc địa”, trong đó nêu lên yêu cầu cấp bách phải tổ chức, tập hợp lực lượng thanh niên cách mạng và hình thành các đoàn thể thanh niên, xây dựng các tổ chức thanh niên cộng sản ở thuộc địa.
Tiếp đó, Quốc tế Cộng sản đã cử Nguyễn Ái Quốc tới Quảng Châu (Trung Quốc) công tác nhằm xúc tiến mọi điều kiện để xây dựng một tổ chức cộng sản ở Đông Dương và giúp đỡ các đại biểu cách mạng ở các nước Đông Nam Á. Tháng 2-1925, Người mở lớp học chính trị đầu tiên tại Trung Quốc. Sau lớp học, Người chọn những thanh niên tích cực nhất để lập ra nhóm bí mật là Cộng sản Đoàn làm hạt nhân cho việc truyền bá Chủ nghĩa Mác-Lênin về Việt Nam.
    |
 |
Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đại biểu dự Lễ kỷ niệm 35 năm thành lập Đoàn. Ảnh tư liệu
|
Tháng 6-1925, Nguyễn Ái Quốc lập ra tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên với nòng cốt là Cộng sản Đoàn. Việc Cộng sản Đoàn làm nòng cốt cho Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên cho thấy đây là một tổ chức chính trị theo khuynh hướng vô sản và là bước quá độ, là hạt nhân chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam về sau. Người còn lựa chọn và giới thiệu nhiều thanh niên Việt Nam ưu tú sang học đại học tại Liên Xô như các đồng chí: Trần Phú (sau này là Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng), Lê Hồng Phong (sau này là Tổng Bí thư thứ hai của Đảng), Hà Huy Tập (sau này là Tổng Bí thư thứ ba của Đảng), Nguyễn Thị Minh Khai (sau này là Ủy viên Xứ ủy Nam Kỳ, Bí thư Thành ủy Sài Gòn-Chợ Lớn)...
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3-2-1930), tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ nhất (tháng 10-1930) đã đặt nền móng cho sự ra đời của Đoàn TNCS. Hội nghị đã thông qua “Án nghị quyết về Cộng sản thanh niên vận động”. Trong Án nghị quyết có ghi rõ Đảng Cộng sản phải cần kíp công tác trong quần chúng thanh niên, phải lãnh đạo quần chúng thanh niên và phải tổ chức ra một đoàn thể của thanh niên.
Tiếp đó, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ hai (tháng 3-1931) đã dành nhiều thời gian bàn về công tác xây dựng Đoàn. Hội nghị đã đề ra nhiệm vụ thành lập Đoàn TNCS Đông Dương, nhằm thu hút thanh niên phấn đấu cho lý tưởng cộng sản chủ nghĩa. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào thanh niên ngày càng lớn mạnh, đã xuất hiện nhiều tổ chức đoàn cơ sở trên cả 3 miền Bắc, Trung, Nam, một số địa phương đã hình thành hệ thống tổ chức đoàn xã, huyện lên đến tỉnh. Đến cuối năm 1931, số lượng đoàn viên trong cả nước lên đến hơn 2.500 đoàn viên. Do đó, Ban Chấp hành Quốc tế TNCS đã công nhận Đoàn TNCS Đông Dương là một bộ phận của Quốc tế TNCS.
Sự ra đời của Đoàn TNCS ở Việt Nam trở thành một dấu mốc lịch sử trọng đại của thế hệ trẻ Việt Nam. Từ đây, những người cộng sản trẻ tuổi đã có tổ chức riêng của mình đặt dưới sự lãnh đạo, rèn luyện thường xuyên, trực tiếp, toàn diện về mọi mặt của Đảng; luôn sắt son niềm tin với Đảng, trở thành đội dự bị tin cậy của Đảng, lực lượng đông đảo, đội quân xung kích cách mạng, trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam; luôn phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; xây dựng đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Để phù hợp với yêu cầu và nhiệm vụ của từng thời kỳ cách mạng, Đoàn đã đổi tên nhiều lần như: Đoàn TNCS Đông Dương, Đoàn Thanh niên Dân chủ Đông Dương, Đoàn Thanh niên Phản đế Đông Dương, Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, Đoàn Thanh niên Lao động Hồ Chí Minh, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XII. Ảnh: TUẤN HUY |
Với khẩu hiệu “Tuổi trẻ Việt Nam: Khát vọng - Tiên phong - Đoàn kết - Bản lĩnh - Sáng tạo”, Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XII, nhiệm kỳ 2022-2027 biểu thị quyết tâm chính trị của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kỳ mới là khát vọng vươn lên, ra sức phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, thách thức, vững tâm thế đảm nhận vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đại hội xác định mục tiêu: "Xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện, giàu lòng yêu nước, có ý chí tự cường, tự hào dân tộc; có lý tưởng cách mạng, hoài bão, khát vọng vươn lên xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc; có đạo đức, ý thức công dân, chấp hành pháp luật; sức khỏe; văn hóa; kiến thức khoa học, công nghệ; kỹ năng sống, nghề nghiệp; ý chí lập thân, lập nghiệp; năng động, sáng tạo. Phát huy tinh thần xung kích, tình nguyện, sáng tạo, trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt là trong hội nhập quốc tế, chuyển đổi số quốc gia, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Quan tâm, chăm lo các nhóm thanh thiếu nhi yếu thế về cơ hội phát triển". Đại hội cũng xác định, xây dựng Đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và hành động; nâng cao trách nhiệm phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; làm tốt công tác chăm sóc, giáo dục thiếu niên, nhi đồng...
Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới và 35 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đầu năm 2026, Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã mở đầu cho kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, nhằm xây dựng nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong kỷ nguyên mới, cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, đoàn viên, thanh niên có vai trò hết sức quan trọng. Đoàn viên, thanh niên là lực lượng tiên phong trong ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo; là lực lượng xung kích tham gia xây dựng và phát triển hạ tầng số; là lực lượng góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng cho cộng đồng trong quá trình chuyển đổi số; là lực lượng quan trọng cho khởi nghiệp và phát triển kinh tế số và là lực lượng đóng góp vào cải cách hành chính và xây dựng Chính phủ điện tử. Bên cạnh đó, Cuộc vận động “Đoàn viên phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam” tiếp tục được triển khai có hiệu quả, chất lượng giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét, kết nạp ngày càng được nâng cao.
Nhìn lại 95 năm từ khi ra đời đến nay cho thấy, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đang ngày càng lớn mạnh và trở thành đội ngũ kế cận quan trọng của Đảng. Như câu nói bất hủ của Anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác”, lý tưởng cách mạng do Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn sẽ trở thành kim chỉ nam hành động của đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và thanh niên Việt Nam.
NGUYỄN VĂN TOÀN