Trong bối cảnh ấy, kinh tế Việt Nam năm 2025 giống như bức tranh với những gam màu nổi bật của sự ổn định và năng lực chống chịu ngày càng được củng cố.
Theo đánh giá của Chính phủ, tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) năm 2025 của nước ta ước đạt khoảng 8%. GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 5.000USD, tăng 1,4 lần so với năm 2020, đưa Việt Nam vào nhóm nước thu nhập trung bình cao. Kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt trên 920 tỷ USD, xuất siêu hơn 21 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2025 đạt trên 4,15 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 32% GDP. Lạm phát được kiểm soát tốt, duy trì dưới 4% trong suốt nhiệm kỳ, riêng năm 2025 khoảng 3,5%. Thu ngân sách nhà nước đến giữa tháng 12-2025 đạt khoảng 2,47 triệu tỷ đồng, vượt hơn 25% dự toán và tăng mạnh so với cùng kỳ. Cơ cấu thu theo hướng bền vững, chủ yếu từ sản xuất, kinh doanh. Trong khi đó, ngân sách vẫn dành nguồn lực lớn để miễn, giảm, gia hạn thuế, phí với tổng quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng trong cả giai đoạn.
Chi ngân sách được cơ cấu lại theo hướng tiết kiệm chi hành chính, tăng chi cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Tỷ lệ chi đầu tư phát triển tăng lên khoảng 32-33% tổng chi ngân sách. Bội chi và nợ công được kiểm soát trong ngưỡng an toàn.
Chỉ riêng trong năm 2025, Trung ương và địa phương đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng. Hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển đột phá với hơn 3.500km cao tốc, hoàn thành mục tiêu đường ven biển và nhiều công trình năng lượng, văn hóa, xã hội quy mô lớn.
Công tác sắp xếp, tinh gọn bộ máy được triển khai quyết liệt, giảm mạnh đầu mối, tinh giản 145.000 biên chế.
    |
 |
Một góc cảng Quy Nhơn, động lực phát triển kinh tế biển của tỉnh Gia Lai nói riêng và cả nước nói chung. Ảnh: DŨNG NHÂN
|
Điểm nhấn lớn nhất của điều hành kinh tế năm 2025 là sự kiên định với mục tiêu ổn định vĩ mô. Trong điều kiện dư địa chính sách không còn quá dồi dào, việc giữ được lạm phát trong tầm kiểm soát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và duy trì niềm tin thị trường là thành công mang tính nền tảng.
Tăng trưởng kinh tế được duy trì ở mức khá, không bứt phá đột ngột nhưng đủ để mở rộng quy mô nền kinh tế, cải thiện thu nhập bình quân đầu người và tạo thêm không gian cho các chính sách an sinh xã hội. Điều đáng ghi nhận là tăng trưởng không dựa vào nới lỏng ồ ạt mà gắn với kỷ luật tài khóa, tiền tệ và khả năng hấp thụ thực của nền kinh tế. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược, giúp Việt Nam tránh được những hệ lụy trung hạn và dài hạn thường thấy ở các chu kỳ tăng trưởng “nóng”.
Năm 2025, Việt Nam tiếp tục đặt ra nhiều thách thức trong điều hành tỷ giá. Đồng USD duy trì mặt bằng cao trong thời gian dài, trong khi nhiều đồng tiền của khu vực châu Á chịu áp lực mất giá mạnh. Trước bối cảnh đó, Việt Nam không chọn cách cố định cứng nhắc hay phá giá mạnh để tạo lợi thế ngắn hạn.
Tỷ giá được điều hành linh hoạt, biến động trong biên độ cho phép, đủ để hấp thụ các cú sốc bên ngoài mà không gây xáo trộn lớn trong nước. Dự trữ ngoại hối tiếp tục được củng cố, đóng vai trò là “vùng đệm” quan trọng, giúp Ngân hàng Nhà nước chủ động hơn trong can thiệp thị trường khi cần thiết.
Sự ổn định tương đối của thị trường ngoại hối trong năm 2025 đã góp phần kiểm soát lạm phát nhập khẩu, giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động hơn trong hoạch định kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Nó giữ được niềm tin của người dân vào giá trị đồng nội tệ, yếu tố then chốt để tránh tâm lý đầu cơ, găm giữ ngoại tệ.
Năm 2025 cho thấy rõ sự chuyển dịch trong tư duy điều hành tín dụng. Tăng trưởng tín dụng không còn là mục tiêu tự thân mà gắn chặt với chất lượng dòng vốn và sức khỏe của nền kinh tế. Lãi suất được giữ ở mức hợp lý, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi, song vẫn bảo đảm an toàn hệ thống.
Công tác tái cơ cấu các tổ chức tín dụng, xử lý nợ xấu tiếp tục được đẩy mạnh. Nhờ đó, hệ thống ngân hàng không chỉ duy trì được sự ổn định trong năm 2025 mà còn nâng cao sức chống chịu trước các rủi ro có thể kéo dài sang năm 2026, khi biến động quốc tế vẫn còn khó lường.
Sau giai đoạn nhiều biến động, thị trường chứng khoán năm 2025 từng bước lấy lại sự ổn định. Thanh khoản cải thiện dần, niềm tin nhà đầu tư được củng cố thông qua việc tăng cường minh bạch, siết kỷ cương và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp được điều chỉnh theo hướng lành mạnh hơn, dù quá trình này chưa thể hoàn tất trong một sớm một chiều. Cách tiếp cận thận trọng, đặt trọng tâm vào chất lượng và tính bền vững cho thấy quyết tâm xây dựng một thị trường vốn thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Giá vàng thế giới biến động mạnh trong năm 2025, song thị trường vàng trong nước cơ bản được kiểm soát. Các biện pháp quản lý giúp hạn chế tình trạng đầu cơ, sốt giá cục bộ, qua đó tránh được nguy cơ “vàng hóa” nền kinh tế. Việc ổn định thị trường vàng không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần giữ ổn định tâm lý xã hội, bảo đảm dòng vốn tiếp tục chảy vào sản xuất, kinh doanh.
Năm 2025, Bộ Chính trị đã ban hành các quyết sách quan trọng trong những lĩnh vực trụ cột, chiến lược, tạo cơ hội cho kinh tế bứt phá. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW nhấn mạnh: Phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu; thúc đẩy chuyển đổi số, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xanh, công nghệ phát thải thấp; kiến tạo phát triển các mô hình kinh tế mới, kinh tế số, kinh tế xanh; chuyển dịch mạnh mẽ từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo (gió, mặt trời, hydro xanh); phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng sạch...
Một trong những điểm sáng rõ nét nhất của năm 2025 là đầu tư hạ tầng. Việc khởi công và khánh thành hàng trăm công trình, dự án hạ tầng trên cả nước cho thấy quyết tâm lớn trong việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” phát triển.
Từ cao tốc, cầu cảng, sân bay đến các công trình y tế, dân sinh, mạng lưới hạ tầng ngày càng hoàn thiện, không chỉ phục vụ tăng trưởng trước mắt mà còn tạo nền tảng cho những chu kỳ phát triển dài hạn. Đáng chú ý, sự tham gia ngày càng lớn của khu vực tư nhân vào đầu tư hạ tầng phản ánh niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng kinh tế trung và dài hạn.
Năm 2025 ghi nhận nhiều đợt thiên tai, bão lũ gây thiệt hại cho sản xuất và đời sống ở một số địa phương. Tuy nhiên, khả năng ứng phó và phục hồi của nền kinh tế đã được nâng lên rõ rệt. Hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện lực được đầu tư trong những năm gần đây phát huy hiệu quả, giúp rút ngắn thời gian khôi phục sản xuất, hạn chế tác động lan tỏa tiêu cực.
Bước sang năm 2026, nền kinh tế Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Kinh tế thế giới phục hồi chậm, rủi ro địa chính trị và biến động tài chính quốc tế còn hiện hữu. Áp lực cạnh tranh gia tăng khi các chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc. Biến đổi khí hậu tiếp tục là yếu tố bất định, tác động trực tiếp đến nông nghiệp, hạ tầng và an ninh năng lượng.
Bên trong nền kinh tế, dư địa chính sách không còn quá lớn; yêu cầu cải cách thể chế, nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đây là những thách thức không thể né tránh nếu Việt Nam muốn duy trì tăng trưởng cao và bền vững.
Tuy vậy, từ nền tảng năm 2025, nhiều động lực tăng trưởng mới đang dần hình thành. Đầu tư hạ tầng tạo không gian phát triển mới cho logistics, công nghiệp, dịch vụ. Chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn mở ra những lĩnh vực tăng trưởng giàu tiềm năng.
Đáng chú ý, tinh thần khởi nghiệp đang có xu hướng tăng mạnh. Khi môi trường vĩ mô ổn định hơn, hạ tầng tốt hơn, thị trường vốn từng bước được củng cố, các doanh nghiệp khởi nghiệp có thêm điều kiện để hình thành và phát triển. Làn sóng khởi nghiệp không chỉ tập trung vào công nghệ mà mở rộng sang nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, logistics, công nghiệp phụ trợ, những lĩnh vực gắn chặt với nhu cầu thực của nền kinh tế.
Bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2025 cho thấy một nền kinh tế biết giữ mình trong gió ngược và âm thầm tích lũy cho tương lai. Sự ổn định vĩ mô, hệ thống tài chính an toàn hơn, hạ tầng được gia cố cùng tinh thần khởi nghiệp đang lên là những yếu tố quan trọng tạo đà cho năm 2026.
Bằng những nền tảng đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, nếu tiếp tục giữ vững kỷ luật điều hành và khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực, tin rằng bước vào năm 2026, Việt Nam sẽ phát triển mạnh mẽ, tạo ra những cột mốc tăng trưởng mới.
PGS, TS NGUYỄN VIỆT KHÔI, Phó hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội