QĐND - Số chứng minh 190606558, sinh năm 1890, nguyên quán Thừa Thiên -Huế, Công an tỉnh Bình Trị Thiên (cũ) cấp 19-9-1979… Nếu những thông số chứng minh trên của cụ Trần Thị Nguyệt (thôn Thủy Diện, xã Phú Xuân, Phú Vang, Thừa Thiên -Huế) được xác nhận là chính xác thì cụ sẽ trở thành người thọ nhất thế giới còn sống với 122 tuổi. Cụ Trần Thị Nguyệt còn là Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Sống lâu vì… “không làm điều ác…”

Đó là câu trả lời đơn giản và duy nhất khi cụ Nguyệt chia sẻ về bí quyết trường thọ của mình: “Mệ không theo tôn giáo gì cả, sinh hoạt giờ giấc cũng như người bình thường. Duy chỉ có một điều hai vợ chồng mệ luôn tâm niệm là trong cuộc đời này đừng nên tính toán thiệt hơn để hại người, sống với nhau cho có cái tình để khi ra đường người ta trao cho mệ một nụ cười là mệ vui lắm rồi…”.

Liệu cụ Trần Thị Nguyệt có phải là người sống thọ nhất thế giới?

Chúng tôi đến nhà cụ vào những ngày đầu tháng 2, trong cái lạnh tê tái của xứ Huế. ấy vậy mà, khi biết có khách đến, cụ Nguyệt lại có thể tự mình đi từ trong nhà ra tiếp mà không cần phải chống gậy, đôi tay cụ vừa run run pha trà vừa móm mém cười nói: “Mấy chú tới tìm ai, thằng cháu tui mới chạy ra ngoài đó chờ tí là nó về…”. Tôi nhìn cụ ái ngại, trong đầu tự nghĩ: “Liệu với tuổi tác thế này, mà không có người thân không biết cụ có nhìn và nghe rõ mình nói chuyện để trả lời không…?”. Như hiểu được ý khách, cụ lại cười và nói: “Không có chi mô, chú cứ nói đi, mệ già thì già ri chứ vẫn nhìn rõ, chú cứ nói to to lên tí là mệ nghe được hết…”.

May mắn đúng lúc đó cháu của cụ là anh Đào Văn Doãn (36 tuổi) vừa về và giải thích cho chúng tôi biết, dù tuổi đã cao nhưng bà nội của anh vẫn còn rất minh mẫn và có thể làm được một số việc nhẹ trong nhà, song trong nếp nghĩ của cụ vẫn đang còn ở những khoảng thời gian ba bốn chục năm về trước. Vì thế, nếu nói chuyện bằng ngôn ngữ ruộng đồng mà đậm chất Huế nữa thì càng tốt, cụ có thể hiểu và trả lời rành mạch, chứ nếu dùng ngôn ngữ hiện đại quá thì có thể bị hiểu nhầm vì không hiểu.

Qua lời kể của anh Doãn, cụ có 5 người con (4 trai, 1 gái), nhưng cả 4 người con trai của cụ đều đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hiện cụ chỉ còn 1 người con gái đã ngoài 90 và 4 người con dâu cũng đều 70 - 80 tuổi. Cụ nói: “Nhờ trời thương, mất 4 thằng con nhiều lúc mệ muốn chết cho hết chuyện, nhưng nghĩ mấy đứa con dâu còn trẻ mà đã mất chồng lại hết mực yêu thương mình nên mệ coi chúng nó như con ruột mà sống cho đến chừ”. Năm 1994, cụ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Hiện giờ, cụ Nguyệt có 27 cháu nội, ngoại, 16 chắt. Chồng cụ là ông Đào Liệt mới mất hồi đầu năm thọ 102 tuổi, nhưng anh Doãn lại khẳng định: “ông tôi nếu tính đúng thì cũng 115 tuổi chứ chẳng ít mô, vì hồi trước phải khai gian tuổi không thì bọn Pháp bắt đi lính nên mới xuống thế…”.

Ngày trước, cụ Nguyệt chuyên chở rau quả buôn bán trên phá Tam Giang này, nhiều lần cụ còn giúp cho bộ đội vượt sông. Lũ giặc tình nghi nhưng vì không có bằng chứng nên chúng liền tạo cớ là cụ ăn cắp rồi giải lên đồn tra tấn bằng những thủ đoạn tàn bạo: Hòa ớt cay và xà bông chà lên bụng, mắt. Chúng còn để đệm nhún lên bụng cụ mà nhảy… đau đớn chảy cả nước mắt, nhưng thương chồng con còn hoạt động cách mạng bao nhiêu cụ càng bất khuất bấy nhiêu. Giờ tuổi đã cao, trí nhớ cũng đã suy giảm nhưng có duy một chuyện là gần đây gặp ai hỏi cụ cũng kể: “Năm bảy hai, mệ tiếp tế bị địch bắt. Thằng Thanh ấp trưởng dí súng vào mang tai mệ dọa bắn, dọa không xong nó đá mệ một cái gãy luôn cái xướng sườn rồi bắt ra phơi nắng mấy ngày…”. Nói rồi mệ vén áo lên cho chúng tôi xem vết thương cũ và toan dẫn chúng tôi ra đầu làng chỉ chỗ mình bị phơi nắng ngày xưa. Chúng tôi và anh Doãn phải mất một lúc thuyết phục cụ chờ trời bớt rét là ra xem sau cụ mới chịu thôi.

Theo lời anh Doãn hiện giờ sức khỏe của cụ vẫn rất ổn định, hơn 100 tuổi nhưng mỗi ngày vẫn ăn được 2 - 3 chén cơm (dù răng đã rụng hết). Đặc biệt, cụ chỉ thích ăn cơm với cá (nhất là các loài cá sông đánh bắt trên phá Tam Giang). Lý giải về điều này cụ nói: “Mệ sống cả đời ở đây rồi, sống lâu thế này cũng nhờ sông nước Tam Giang nuôi dưỡng và che chở. Với lại mệ sống đơn giản nên ăn uống cũng đơn giản vậy thôi…”.

Người sống thọ nhất thế giới?

Hiện giấy tờ tùy thân duy nhất chứng minh được số tuổi 122 tuổi của cụ Nguyệt là Giấy chứng minh nhân dân được cấp vào năm 1979. Khi chúng tôi hỏi về tính xác thực của giấy chứng minh này thì anh Doãn khẳng định: “Tuổi của bà tôi là thật, giờ những thế hệ cùng tuổi với bà thì không còn nữa nhưng hỏi khắp xã Phú Xuân này những người từ 50 tuổi trở lên có thể khẳng định được điều đó vì phần lớn những người đó đều do tay bà tôi đỡ đẻ hết cả…”.

Trở về nhà, tôi liền “search google”, cụm từ “người cao tuổi nhất thế giới” và  đã cho ra hơn 35 triệu kết quả, trong đó hầu như đều thống nhất cụ bà người Mỹ Besse Cooper (115 tuổi) và đã được Sách kỷ lục Ghi -nét thế giới ghi nhận năm 2011. Và với cụm từ “người cao tuổi nhất Việt Nam” thì cũng cho ra kết quả cụ Nguyễn Thị Trù (118 tuổi) ở xã Phước Đa, huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh  đã được Sách kỷ lục Việt Nam ghi nhận năm 2011 và sắp đề xuất với kỷ lục thế giới. Như vậy, nếu số tuổi trên chứng minh thư của cụ Trần Thị Nguyệt được xác minh chính xác thì cả cụ bà người Mỹ Besse Cooper và cụ Nguyễn Thị Trù đều phải gọi “mệ Nguyệt” bằng “chị”. Thêm một điều đặc biệt nữa: Cụ có năm sinh ghi trên Giấy chứng minh nhân dân trùng với năm sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

Bài và ảnh: Nguyễn Tiến Nhất