Chuyện hi hữu trong lịch sử liên hoan phim CAN

Chuyện phim “Gió lay đại mạch” thuật lại cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Ai-len khoảng những năm 20 thế kỷ XX. Đoàn quân khởi nghĩa gồm chủ yếu là nông dân. Một trong những chiến sĩ quên mình vì lý tưởng là chàng trai Tét-đi từng lui tới trường dòng. Cậu em ruột Đa-men hiền hậu và hay nghĩ ngợi, theo học ngành y. Cậu nhận thức được sự bất công xã hội, chia sẻ nỗi đau nô lệ và khao khát tự do độc lập của đồng bào mình, nên từ bỏ con đường khoa học đầy triển vọng, về gia nhập đoàn quân khởi nghĩa. Năm 1921, đế quốc Anh tìm cách ký với đoàn quân khởi nghĩa một hiệp ước hòa bình, theo đó, Ai-len được độc lập, nhưng theo chế độ tự trị dưới quyền bảo hộ của nước Anh. Từ đấy, sự chia rẽ xuất hiện trong cộng đồng Ai-len. Một phe chấp nhận điều kiện của đế quốc Anh. Một phe quyết tâm chiến đấu đến cùng, giành độc lập thật sự. Cuộc nội chiến nổ ra, hai anh em Tét-đi và Đa-men mỗi người một bên chiến tuyến...

Chuyện của Ai-len cách đây gần một thế kỷ hóa ra vẫn rất thời sự. Bi kịch này thể hiện qua nhiều dạng khác nhau ở Áp-ga-ni-xtan, An-giê-ri, I-rắc, Bờ Biển Ngà... Theo chủ tịch Ban giám khảo Vương Gia Vệ, cả chín vị giám khảo đều rất xúc động và đều nhất trí trao tặng cho “Gió lay đại mạch” giải thưởng cao nhất của liên hoan. Thoạt đầu, khách tham gia liên hoan và báo giới khá bất ngờ về quyết định này. Một số cho rằng, một phần của quyết định ấy là do sự tôn trọng tuổi tác của Ken Lốt. Phần khác do đạo diễn lão thành này là người yêu quý Can hơn bất kỳ ai. Đến nay, ông làm được 21 phim nhựa, thì 13 phim được chiếu giới thiệu ở Can, trong đó 8 phim dự giải “Cành cọ vàng”. ở Can, Ken Lốt từng được trao hai giải Ban giám khảo vào các năm 1990 và 1993, cho phim “Nhật ký công việc Hai-đân” và “Mưa đá”, một giải kịch bản hay nhất năm 2002 cho phim “Tuổi mười sáu dễ thương”. “Cành cọ vàng” là vinh quang cao nhất mà ông đạt được cho tới bây giờ.

Ken Lốt sinh ngày 17-6-1936 ở Nuy-ơ-tơn, miền trung Vương quốc Anh. Cha ông phụ trách xưởng bảo trì trong một nhà máy. Sau hai năm trong không quân, ông học luật ở Ô-xpho (Oxford) từ 1957 đến 1960. Ra trường, ông trở thành diễn viên rồi trợ lý đạo diễn ở Nhà hát kịch mục thường xuyên Nâu-tham-tơn. Ông là một trong những tác giả đầu tiên dựa vào các sự kiện có thực để viết kịch bản phim truyền hình.

Trong bối cảnh thế giới hiện thời, sự dấn thân của Ken Lốt là một chiến công và thách thức đầy sức cổ vũ. Không ít lần, ông chỉ rõ bản chất của các đế quốc là cướp đoạt đất đai và tài nguyên tự nhiên của dân bản địa... Ông nói thẳng rằng nước Pháp và nước Anh phải thừa nhận sự thật ấy, và không nên lấy đó làm vinh hạnh.

Mặc dù vậy, một sự tẩy chay ngầm vẫn theo đuổi ông. Ví dụ phim “Phi hành đoàn”, năm 2001, ứng cử viên giải Ô-xca, được chiếu ở hầu khắp hành tinh, nhưng không được một nhà phát hành phim Anh nào chấp nhận. Cuối cùng, nó đến được với khán giả Anh chỉ trong một buổi tối trên kênh truyền hình Chanel 4, đơn vị đồng sản xuất... Trong buổi trao “Cành cọ vàng” ngày 28-5 vừa rồi, Ken Lốt hết nói bằng tiếng Pháp lại tiếng Anh, nhấn mạnh “tính quốc tế” của “Gió lay đại mạch”, nhấn mạnh vinh quang chung của mọi người mà tác phẩm của ông mang lại. Hiện báo chí toàn cầu vẫn đang nói về bộ phim. Vinh quang ấy đáng phải là một niềm tự hào của cả Vương quốc. Thậm chí, Ken Lốt có thể được coi như một anh hùng. Vậy mà, trừ tờ Người Ai-len độc lập, các phương tiện truyền thông đại chúng ở xứ sở sương mù gần như im lặng hoàn toàn. Tờ Người bảo vệ mỉa mai: “Thắng lợi của người Anh ở Can khác nào sao chổi Halley: hiếm lắm”. Duy chỉ tờ Thời đại dành một phần trang nhất cho một tấm ảnh Ken Lốt giơ cao một nắm đấm, dấu hiệu chiến thắng, “Cành cọ vàng” trong tay kia (xem ảnh). Một số báo khác đưa tin ở rìa các trang trong. Đáng kinh ngạc, đài BBC, đáng lẽ phải hàm ơn Ken Lốt, lại không hề đả động gì đến sự kiện này...