Nhạc sĩ Đào Hữu Thi. Ảnh: HOÀNG HIỂN

Nhạc sĩ, cựu chiến binh Đào Hữu Thi 65 tuổi, ở Giang Biên, quận Long Biên, Hà Nội. Ông nguyên là chiến sĩ thông tin thuộc Đoàn Tên lửa H85. Tháng 8-1969, đơn vị ông vào chiến đấu ở Trường Sơn. Nhờ có năng khiếu về thơ ca và âm nhạc, ông được phân công làm Đội trưởng Đội Văn công xung kích Sư đoàn 473-Bộ đội Trường Sơn.

Những năm tháng được sống và chiến đấu tại mặt trận, ông sáng tác được nhiều bài hát ngay tại Trường Sơn như: “Đường Trường Sơn trăm ngả”; “Em là cô gái Trường Sơn”; “Tình em gửi trọn con đường”; “Em đi qua A Pông”; “Niềm vui em đón xe qua”; “Những ngôi sao trong lòng đất”; “Kỷ niệm con suối ấy”; “Viết tiếp bản hùng ca Trường Sơn”; “Hát mãi với Trường Sơn”… Ngày đó từng đoàn xe chở hàng lao thẳng ra phía trước và những tiếng cười, tiếng gọi nhau tíu tít của các cô gái TNXP đi phá bom nổ chậm, thông đường cho xe qua, đã mang đến cho ông nhiều chất liệu cảm xúc.

 Mỗi bài hát ông sáng tác ở Trường Sơn đều gắn với sự kiện và kỷ niệm không quên. Nhạc sĩ Đào Hữu Thi kể lại chuyện sáng tác bài hát “Tình em gửi trọn con đường”: “… Hôm đó đội văn công sư đoàn đến biểu diễn cho 2 tiểu đoàn TNXP Trường Sơn. Xem xong văn công, các chị nhận ngay nhiệm vụ mở đường để cho một đoàn xe chở hàng ra mặt trận. Các chị ra đến mặt đường thì máy bay giặc ném bom trúng vào đội hình. Tôi nhìn thấy hàng dài võng dù khiêng các chị hy sinh trở về mà lòng đau như cắt. Tôi đã ngồi khóc và sáng tác bài hát này ở trong hầm, như một lời tri ân và nén hương thắp để viếng hương hồn các chị: “Em đã ra đi mở những con đường, có chiến công em người con gái mở đường. Đường 14, đường Hồ Chí Minh, đường xuyên tim quân thù. Đêm đêm em không ngủ đi mở đường”… Nhiều bài hát của ông đã được thu âm và phát trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam.

Đất nước thống nhất, ông về theo học và tốt nghiệp Khoa Sáng tác, Nhạc viện Hà Nội. Sau đó ông tiếp tục về công tác tại  Binh đoàn Trường Sơn. Năm 1988, ông chuyển ngành về làm Chủ nhiệm Khoa Âm nhạc, Trường đại học Văn hóa Hà Nội. Năm 1999, Hội Cựu chiến binh Bộ đội Trường Sơn tổ chức gặp nhau tại Bảo tàng Đường Hồ Chí Minh - Trường Sơn, ông đi dự và bất chợt nhìn thấy những hình ảnh cảm động, đồng đội gặp lại nhau, mái tóc nhiều người giờ đây bạc trắng. Họ đến bên nhau bắt tay, ôm nhau khóc xúc động vì nhớ lại những kỷ niệm đồng đội ở Trường Sơn, kể cho nhau nghe ai còn, ai đã mất… Cảm xúc đến quá bất ngờ, ông đã ngồi ngay ở bậc cửa ra vào nhà Bảo tàng và lấy giấy bút sáng tác bài hát “Nỗi nhớ cựu chiến binh” mang đầy những giai điệu hồi tưởng, xúc động và hào hùng: … Gặp lại nhau đây, những cựu chiến binh, tưởng như năm tháng ngày xưa hiện về, gặp lại nhau đây ai còn, ai mất, để lòng tôi xao xuyến bồi hồi… Ôi thiêng liêng sao nghĩa tình đồng đội. Gặp nhau hôm nay, lòng sao bâng khuâng không nói lên lời… Bài hát này đã được Hội cựu chiến binh Hà Nội và các tỉnh bạn dàn dựng thành bài hát truyền thống. Với ca từ xúc động và dễ nhớ, lời bài hát nói thay được tình cảm đồng đội dành cho nhau, nên được nhiều anh chị em cựu chiến binh yêu thích và học thuộc lòng.

Nhạc sĩ Đào Hữu Thi đã sáng tác được hơn 80 bài hát và nhạc không lời, Ông đã đạt giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 1998 và 2005, Giải thưởng Văn học nghệ thuật Bộ Quốc Phòng 5 năm 1999-2004 (tác phẩm hòa tấu “Con đường huyền thoại”)… Tháng 5-2009, Hội âm nhạc Hà Nội đã tổ chức trọng thể đêm giao lưu âm nhạc “Âm vang Trường Sơn huyền thoại” giới thiệu những khúc ca của 4 nhạc sĩ - chiến sĩ Trường Sơn: Đào Hữu Thi, Nguyễn Huy Loan, Vũ Minh Vỹ và Đào Thế Y.

HOÀNG NAM