Nhờ tinh thần đoàn kết quân dân ở các địa phương như vậy đã góp phần đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta đi đến thắng lợi cuối cùng.

Tháng 4-1963, ông Nguyễn Thành Long nhập ngũ vào Trung đoàn Thông tin 205, Cục Thông tin liên lạc (nay là Lữ đoàn 205, Bộ tư lệnh Thông tin liên lạc). Tháng 5-1967, ông được điều động vào Binh trạm 14 làm nhiệm vụ thu thập, bảo đảm thông tin liên lạc trên Đường 20 Quyết Thắng-tuyến đường vận tải huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam.

Nhớ lại thời gian gần 60 năm trước, ông kể: "Chúng tôi vào Binh trạm 14 chủ yếu ở trong nhà người dân rải khắp thôn Cổ Giang, từ Đội 1 đến Đội 10. Tôi và 4 đồng chí ở nhà cụ Nguyễn Văn Hướng (Đội 10). Đó là một ngôi nhà gỗ lim 3 gian truyền thống của người miền Trung. Diện tích ngôi nhà không rộng lắm (chừng 8m chiều ngang), cả chủ và khách là 11 người ở, nhưng gia đình cụ đã cho chúng tôi đào hai căn hầm trong nhà. Một căn hầm hình vuông hơn 4m ngay giữa căn nhà 3 gian ấy và một căn hầm chữ A trước thềm nhà. Địa bàn chúng tôi ở là một trong những vùng trọng điểm đánh phá rất ác liệt của máy bay địch. Chính hai căn hầm này đã bảo vệ anh em thông tin chúng tôi tránh được rất nhiều trận bom bi của địch giội xuống".

Cũng như các gia đình khác trong làng, cuộc sống của gia đình cụ Hướng rất nghèo, cơ sở vật chất và lương thực, thực phẩm còn thiếu thốn, song họ hết lòng ủng hộ, thương yêu, quý trọng bộ đội. Từ nơi ở đến các vật dụng sinh hoạt trong nhà, có thứ gì tốt, gia đình đều mang ra cho bộ đội sử dụng. Có món ăn gì cải thiện, gia đình cũng chia sẻ, để phần bộ đội. Nhiều người trong làng còn không quản vất vả đêm hôm tham gia cùng lực lượng quân y chăm sóc, cứu chữa thương binh ngay trong nhà mình. Họ đau xót, nghẹn lòng khi nghe tin một chiến sĩ nào đó hy sinh hay bị thương...

leftcenterrightdel

Cựu chiến binh Nguyễn Thành Long. 

Hơn 10 năm gắn bó với miền quê ấy, ông Long cùng đồng đội được bà con xem như những người con của làng. Chính tình quân dân thắm thiết trong một thời gian dài nên sau ngày thống nhất đất nước, ông Nguyễn Thành Long và các cựu chiến binh Binh trạm 14 đã nhiều lần trở về thăm lại ngôi nhà, ngôi làng mình từng sinh sống năm xưa. Ban liên lạc truyền thống Binh trạm 14 cũng nhiều lần tổ chức cho các cựu chiến binh thăm lại chiến trường xưa để tri ân bà con nơi đây.

Gặp lại các cựu chiến binh, nhiều người dân vẫn nhớ như in tên tuổi, quê quán, tính tình các chú bộ đội từng ở trong gia đình nào... Nhiều người đã mất, nhưng những người còn sống vẫn thường kể cho con cháu nghe tình cảm gắn bó giữa bộ đội và nhân dân như một truyền thống lịch sử của thôn Cổ Giang. Riêng gia đình cụ Hướng, dù cụ đã đi xa, song các con cháu của cụ vẫn giữ mối liên lạc với ông Long như một thành viên trong gia đình từ xưa tới nay. Mỗi lần địa phương có việc hiếu, việc hỷ hoặc sự kiện quan trọng, cán bộ xã đều thông tin cho ông được biết. Ngược lại, khi có đoàn khách từ Bố Trạch ra Hà Nội, cựu chiến binh Nguyễn Thành Long và một số đồng đội của ông lại trở thành những hướng dẫn viên tận tình đưa đoàn đi tham quan các danh lam thắng cảnh của Thủ đô. Cuộc gặp gỡ giữa quân với dân diễn ra trong không khí vui vẻ, thân tình, ấm áp.

Theo cựu chiến binh Nguyễn Thành Long, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng dân tộc, các gia đình ở thôn Cổ Giang, huyện Bố Trạch ngày ấy đều xứng đáng là những gia đình có công với đất nước. Sự đóng góp thầm lặng từ hậu phương lớn như vậy là nhân tố quan trọng giúp toàn quân, toàn dân ta kháng chiến thành công, giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà.

Bài và ảnh: THANH MINH