Hồi tháng 5-2023, tôi và một người bạn đến phường Láng Thượng, quận Đống Đa, TP Hà Nội thăm Đại tá Đặng Đức Song, Anh hùng LLVT nhân dân trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, nguyên Giám đốc Nhà máy Thông tin M1 (nay là Công ty Thông tin M1, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội). Ông Phan Trọng Đồng, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh (CCB) phường Láng Thượng giới thiệu với tôi rằng, bác Song là Chủ tịch Hội CCB đầu tiên, người tiên phong, đặt nền móng cho hoạt động công tác hội.

Tiếp chúng tôi, nhiệt huyết của người lính Điện Biên năm xưa lại bùng cháy. Ông kể về những ngày cùng đồng đội phòng ngự trên Đồi Xanh, trước khi trận đánh Him Lam, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

leftcenterrightdel

Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Đặng Đức Song và vợ. năm 2003. Ảnh: LÊ THẮM 

Ngày 20-11-1953, thực dân Pháp cho quân nhảy dù xuống lòng chảo Điện Biên. Cũng trong thời gian này, Trung đội 11, Đại đội 28, Tiểu đoàn 439, Trung đoàn 98, Đại đoàn 316 của Đặng Đức Song hành quân đến chốt khu vực Đồi Xanh, cạnh bản Tà Lèng. Đồi cao gần 800m so với mực nước biển và có nhiều cây nên bộ đội ta đặt tên là Đồi Xanh. Cả đơn vị mất gần 10 ngày đào hầm, hào, công sự, xây dựng trận địa phòng ngự.

Ngày 5-2-1954, địch đánh từ Đồi Cháy tới chân Đồi Xanh nhằm mở rộng vành đai phòng ngự cho tập đoàn cứ điểm. Trung đội 11 tổ chức đánh phản kích, buộc chúng phải rút lui. Đến ngày 3-3, địch bắn đại bác liên tiếp lên Đồi Xanh. Đất đá bay mù mịt, cây cối gãy đổ rầm rầm. Tiếp đó, bộ binh địch tràn lên nhưng vấp phải hỏa lực của Trung đội nên phải rút lui. Đợt 2, chúng lại ào lên nhưng vẫn bị hỏa lực của ta ngăn chặn. Trước khi vào đợt 3, địch bắn đại bác cấp tập, làm sập nhiều hầm, nhiều đoạn hào. Đồi Xanh bị pháo địch phát quang trơ đất, trở thành "đồi đỏ". Lúc ấy, chiến sĩ Chương bị mảnh pháo găm vào cổ và hy sinh.

Rồi địch tràn lên gần sát trận địa. Chúng ném lựu đạn về phía ta. Thấy một quả lựu đạn của địch rơi bên cạnh miệng hào, khói trắng phụt ra, chiến sĩ Đặng Đức Song vồ lấy rồi hất nó xuống phía quân địch. Bọn chúng tiếp tục bắn lên đồi, cố gắng xâm nhập trận địa phòng ngự của ta, nhưng Đặng Đức Song cùng đồng đội đã dũng cảm chiến đấu, kiên quyết ngăn chặn. Cuối giờ chiều, thấy không xâm nhập được Đồi Xanh, địch mới rút lui.

Sáng 5-3-1954, Trung đội 10 do đồng chí Nguyễn Thế Lợi làm Trung đội trưởng tăng cường lên đang chuẩn bị công sự, trận địa phòng ngự bảo vệ Đồi Xanh thì địch lại tấn công. Chúng dùng 3 xe tăng dẫn theo bộ binh quyết chiếm Đồi Xanh. Đại tá Đặng Đức Song nhớ lại: "Với 24 cán bộ, chiến sĩ, ngày hôm ấy đơn vị đã đánh lui nhiều đợt tấn công của địch. Hôm ấy, một số đồng đội anh dũng hy sinh, tôi bị thương ở chân. Trưa 6-3-1954, Trung đoàn trưởng Vũ Lăng và Chính trị viên Tiểu đoàn 439 Đào Văn Xuân đến gắn Huân chương Chiến công tặng Trung đội ngay trong chiến hào. Đồng chí Chu Huy Mân, Chính ủy Đại đoàn 316 quyết định tặng danh hiệu “Dũng sĩ Đồi Xanh” cho tất cả 24 đồng chí phòng ngự trên Đồi Xanh".

Bước vào chiến dịch, các chiến sĩ của Trung đội 11 chiến đấu tiến công địch, đánh chiếm đồi C1, C2. Ông Song kể với chúng tôi, sáng 7-5-1954, nhờ lựu pháo 105mm của ta bắn yểm trợ, Trung đoàn trưởng Vũ Lăng hạ lệnh xung phong, các đơn vị của ta chớp thời cơ xông lên, đè bẹp sức kháng cự của địch. Sau tiếng loa gọi hàng, địch lũ lượt dương cờ trắng đi ra và bị bắt làm tù binh.

Ngày 7-5-1956, "Dũng sĩ Đồi Xanh" Đặng Đức Song được tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Hòa bình, ông đi học, công tác rồi giữ chức vụ Giám đốc Nhà máy Thông tin M1. Về nghỉ hưu, ông tham gia và trở thành nhân tố nòng cốt trong xây dựng và hoạt động của Hội CCB phường Láng Thượng. Sau 7 năm làm Chủ tịch Hội CCB phường, ông lại làm Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường 7 năm nữa. Năm 2008, khi đã hơn 70 tuổi, ông chính thức nghỉ ngơi. Ông sống giản dị, luôn lo cho thế hệ sau và lấy cho đi làm trọng. Ông quan tâm đến người nghèo khó, bệnh tật và hay kể chuyện chiến đấu ở Điện Biên Phủ cho học sinh. Ông bảo, phải luôn nuôi trong mình quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Bởi không hoàn thành nhiệm vụ thì đừng nhận là Bộ đội Cụ Hồ.

HÙNG HÀ