Văn hóa Bộ đội Cụ Hồ - giá trị văn hóa của dân tộc

Các nhà nghiên cứu chỉ rõ và lịch sử đã chứng minh, văn hóa Bộ đội Cụ Hồ là hệ giá trị chính trị-văn hóa-đạo đức đặc sắc, kết tinh từ những phẩm chất cách mạng, nhân văn, lạc quan, anh dũng và sức mạnh tinh thần to lớn của QĐND Việt Nam. Đúng như câu trong bài thơ “Lên Tây Bắc” nhà thơ Tố Hữu viết năm 1948: Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều/ Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo/ Núi không đè nổi vai vươn tới/ Lá ngụy trang reo với gió đèo...  

Nội hàm của nét đẹp và sự đặc sắc của văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trước hết được tỏa ra từ danh xưng “Bộ đội Cụ Hồ”-danh hiệu cao quý mà nhân dân Việt Nam trân trọng trao tặng cán bộ, chiến sĩ QĐND Việt Nam ngay từ những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Trải qua quá trình chiến đấu, xây dựng, trưởng thành, danh xưng này được bồi đắp và nâng tầm thành một giá trị văn hóa độc đáo. Nét đẹp văn hóa ấy còn được chăm bẵm, bắt nguồn từ bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc của Quân đội ta, đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam và ảnh hưởng từ tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Trải qua những thăng trầm của lịch sử và trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, văn hóa Bộ đội Cụ Hồ luôn là sự hòa quyện giữa truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa thời đại, thể hiện nổi bật qua các phẩm chất: Trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội; gắn bó máu thịt với nhân dân; tinh thần dũng cảm, vượt khó; kỷ luật tự giác, nghiêm minh; nền nếp chính quy, đoàn kết nội bộ; đạo đức cách mạng và tinh thần quốc tế trong sáng...

Nét đẹp văn hóa Bộ đội Cụ Hồ được hình thành trong quá trình chiến đấu anh dũng và xây dựng, phát triển của Quân đội ta đã thấm sâu vào cốt cách, tâm hồn, tinh thần cán bộ, chiến sĩ và đời sống văn hóa nhân dân, đất nước. Điều đó lý giải-trả lời trọn vẹn cho câu hỏi của nhiều chính trị gia, nhà nghiên cứu lịch sử quân sự trên thế giới là tại sao Việt Nam-một đất nước nghèo nàn, lạc hậu, Quân đội nhỏ bé, vũ khí, trang bị thô sơ lại có thể đánh thắng những đội quân xâm lược nhà nghề hùng mạnh, vũ khí, trang bị hiện đại như quân đội của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Điều đó thật đặc biệt! Thật tự hào!

leftcenterrightdel
Màn diễu hành nghệ thuật trong Concert quốc gia "Tổ quốc trong tim" diễn ra tại TP Hồ Chí Minh. Ảnh: MINH TRÍ

Không đặc biệt, không tự hào sao được khi giá trị văn hóa tinh thần trong văn hóa Bộ đội Cụ Hồ-thứ tưởng chừng như vô hình lại luôn thấm sâu, lan tỏa và biến thành sức mạnh vật chất to lớn để làm nên Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ “Lừng lẫy Điện Biên, chấn động địa cầu” ngày 7-5-1954 và Đại thắng mùa xuân ngày 30-4-1975 để cho “non sông liền một dải, Bắc-Nam chung một nhà”. Và rồi, sức mạnh giá trị văn hóa ấy lại tiếp tục được phát huy khi Quân đội ta thực hiện nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới phía Tây Nam, biên giới phía Bắc và làm nhiệm vụ quốc tế cao cả tại Campuchia. Trong những năm tháng cam go nhưng rất tự hào ấy, nhân dân Campuchia trìu mến gọi Quân tình nguyện Việt Nam là "Bộ đội nhà Phật". Sau này khi đất nước hòa bình, các giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trong xây dựng QĐND Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; trong lao động sản xuất; giúp dân xóa đói, giảm nghèo, phòng, chống thiên tai; tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc; giúp đỡ các nước trong khắc phục hậu quả động đất...

Phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong bối cảnh mới

Một câu hỏi lớn đặt ra là: Làm thế nào để phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc với bối cảnh, điều kiện mới, khi thế giới hội nhập mạnh mẽ, diễn biến mau lẹ, phức tạp? Điều cốt lõi là phải biến những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành lực lượng vật chất phục vụ cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đây là nhiệm vụ chính trị, là trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp và của cán bộ, chiến sĩ toàn quân. Việc phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa là yếu tố nền tảng tạo nên sức mạnh tổng hợp của đất nước ta trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, phải đặc biệt quan tâm tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa cho cán bộ, chiến sĩ. Giáo dục để bộ đội nắm vững quan điểm, đường lối bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa của Đảng; chủ động nhận diện rõ đối tượng, đối tác, các nguy cơ từ bên ngoài và trên không gian mạng. Tăng cường đấu tranh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, âm mưu “phi chính trị hóa Quân đội”; phòng, chống “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Mỗi quân nhân phải thường xuyên trau rèn bản lĩnh, “tự soi, tự sửa”, coi danh dự và trách nhiệm giữ gìn hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ là mệnh lệnh từ sâu thẳm trái tim.

Triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm chuyển hóa những giá trị văn hóa thành năng lực hành động thực tiễn, sự sáng tạo của mỗi quân nhân. Chuyển hóa phẩm chất cách mạng, sự chính quy, tính tinh nhuệ, tư duy hiện đại, tri thức khoa học, công nghệ mới vào suy nghĩ, hành động của từng cán bộ, chiến sĩ. Đặc biệt thực hiện tốt chủ trương của Đảng về xây dựng QĐND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm nòng cốt bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới. Theo đó phải quan tâm nâng cao chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng chiến đấu; đầu tư và làm chủ các vũ khí, trang bị, công nghệ mới để sẵn sàng ứng phó hiệu quả với chiến tranh công nghệ cao và các hình thái chiến tranh hiện đại.

Cùng với đó quan tâm xây dựng, củng cố “thế trận lòng dân” vững chắc; phát huy truyền thống đoàn kết quân dân, thực hiện tốt công tác dân vận, giúp đỡ nhân dân xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế, phòng, chống thiên tai, nhất là ở các địa bàn chiến lược, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa. Đồng thời quan tâm chăm lo, xây dựng và phát huy vai trò của các đơn vị kinh tế-quốc phòng; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế-xã hội, xóa đói giảm nghèo gắn với củng cố quốc phòng, an ninh và đối ngoại quốc phòng.

Đẩy mạnh và phát huy hiệu quả các hoạt động, nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng và hợp tác quốc tế. Triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Xây dựng lòng tin chiến lược với các nước và bạn bè quốc tế. Quán triệt, thực hiện nghiêm nguyên tắc sử dụng biện pháp hòa bình, ngoại giao quân sự để giải quyết các tranh chấp, bất đồng, không để phát sinh thành điểm nóng, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước trong bối cảnh, điều kiện mới.

Những năm qua, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, QĐND Việt Nam đã cử các lực lượng tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Nam Sudan (Phái bộ UNMISS), Khu vực Abyei (Phái bộ UNISFA), Cộng hòa Trung Phi (Phái bộ MINUSCA), Phái bộ Huấn luyện của Liên minh châu Âu tại Cộng hòa Trung Phi (Phái bộ EUTM RCA); cử sĩ quan làm việc với tư cách chuyên gia tại trụ sở chính của Liên hợp quốc; cử lực lượng làm nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn quốc tế tại Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar, Venezuela; cử các đoàn tham gia Hội thao Quân sự quốc tế (Army Games) tại Liên bang Nga; tổ chức các cuộc Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam; tổ chức các hoạt động Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam-Trung Quốc, Việt Nam-Lào, Việt Nam-Campuchia, Việt Nam-Lào-Campuchia; lực lượng biên phòng và hải quân của ta thực hiện tuần tra chung trên biên giới đất liền và trên biển với các lực lượng của quân đội các nước; tổ chức và tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa, thi đấu thể thao...

Việc xây dựng môi trường văn hóa tại các cơ quan, đơn vị trong toàn quân phải đặc biệt chú ý vấn đề nêu gương của cán bộ, đảng viên và xây dựng môi trường văn hóa chính quy, xanh, sạch, đẹp. Cán bộ, chỉ huy các cấp phải thực hiện tốt việc làm gương và nêu gương, đặc biệt trong rèn luyện kỷ luật và tu dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống. Thường xuyên xây dựng, nhân rộng, lan tỏa các mô hình, điển hình tiên tiến; lan tỏa hình ảnh cao đẹp Bộ đội Cụ Hồ trong thực hiện nhiệm vụ quốc tế, qua đó quảng bá hình ảnh đất nước, con người để nâng cao vị thế QĐND Việt Nam và đất nước ta đến nhân dân, bạn bè quốc tế... Đó chính là các vấn đề cụ thể, thiết thực nhằm phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

NGUYÊN PHÚ