Là thư ký của Tổ bầu cử sớm, tôi mang theo bên mình không chỉ những giấy tờ, biểu mẫu mà còn cả cảm giác hồi hộp rất riêng. Bầu cử ở đất liền vốn đã là một nhiệm vụ chính trị quan trọng; còn ở biển, trên những con tàu trực bảo vệ chủ quyền dài ngày hay những nhà giàn giữa đại dương, mỗi khâu chuẩn bị lại phải cẩn trọng gấp nhiều lần. Sóng gió, khoảng cách địa lý và những biến động của hải trình luôn có thể làm tác động, ảnh hưởng đến kế hoạch đã xác định trước đó.

Thế nhưng chuyến công tác năm nay có một điểm khác. Từ khi Luật số 83/2025/QH15-luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu hội đồng nhân dân chính thức được triển khai, công tác bầu cử sớm ở biển đảo như được tiếp thêm một luồng sinh khí mới.

Những ai từng tham gia tổ chức bầu cử ở biển đảo đều hiểu rằng công việc này không hề đơn giản. Trên đất liền, cử tri có địa chỉ rõ ràng, địa bàn ổn định; còn ngoài khơi, lực lượng hải quân, tàu trực, nhà giàn và cả tàu cá của ngư dân luôn di chuyển theo nhiệm vụ và theo ngư trường. Chỉ riêng việc lập danh sách cử tri cũng đã là một thử thách.

Trước đây, khi chưa có hệ thống dữ liệu kết nối, danh sách cử tri trên các tàu trực dài ngày thường phải tổng hợp từ nhiều loại giấy tờ khác nhau: Hồ sơ đơn vị, sổ quân số, đăng ký thường trú. Nếu tàu có sự thay đổi quân số hoặc có ngư dân vãng lai cần đăng ký bỏ phiếu, việc đối chiếu thông tin phải thực hiện thủ công, mất nhiều thời gian. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hai tình huống khó xử: Bỏ sót cử tri hoặc trùng lặp quyền bỏ phiếu.

Chính vì vậy, khi luật mới được ban hành, điều mà những người trực tiếp làm công tác bầu cử ở biển quan tâm nhất chính là tính linh hoạt và khả năng áp dụng vào thực tế.

leftcenterrightdel

Các chiến sĩ Nhà giàn DK1/20 tự hào khi lần đầu tiên được bầu cử. Ảnh: CAO ĐƯỜNG

Đại tá Lê Hồng Quang, Phó chủ nhiệm Chính trị Vùng 2 Hải quân, Tổ trưởng Tổ bầu cử Khu vực bỏ phiếu số 5, chia sẻ trong một buổi họp nhanh trên tàu: “Luật mới giúp công tác lập danh sách cử tri chặt chẽ hơn, không để xảy ra trường hợp bỏ phiếu hai lần, cũng không để sót người có quyền bầu cử. Đặc biệt, các tình huống phát sinh trên biển được xử lý linh hoạt hơn, nhưng vẫn bảo đảm kỷ luật pháp lý”.

Là thư ký của Tổ bầu cử sớm, tôi cảm nhận rất rõ sự thay đổi ấy.

Buổi chiều, khi tàu neo lại gần một cụm nhà giàn, Trung tá Trịnh Văn Nghị, Chính trị viên phó Tiểu đoàn DK1, thành viên Tổ bầu cử kiểm tra lại danh sách cử tri trên máy tính. “Chỉ cần vài thao tác tra cứu là có thể xác định chính xác thông tin từng người nhờ dữ liệu được truy xuất từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư”, anh nói, tay vẫn lướt nhanh trên bàn phím. “Họ tên, ngày sinh, nơi đăng ký thường trú, đơn vị công tác... tất cả đều được đồng bộ. Nhờ vậy, chúng tôi tránh được hoàn toàn tình trạng trùng lặp hay sai sót”.

Đây là lần thứ hai tôi làm nhiệm vụ tổ chức bầu cử sớm trên biển. Tôi nhận thấy khối lượng công việc giấy tờ lần này đã giảm đi đáng kể. Thay vì phải kiểm tra từng tập hồ sơ dày cộp, chúng tôi có thể đối chiếu dữ liệu ngay trên hệ thống.

Công nghệ, trong trường hợp này, không làm cho quy trình bầu cử trở nên khô cứng. Ngược lại, nó giúp công việc của những người trực tiếp tổ chức bầu cử trở nên nhẹ nhàng, minh bạch và chính xác hơn.

Một trong những điểm mới quan trọng của luật sửa đổi lần này là tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho cơ sở. Ở những nơi đặc thù như Nhà giàn DK1-cách đất liền hàng trăm hải lý-điều đó có ý nghĩa rất lớn.

Những ngày đầu tháng ba, khi trong đất liền trở lạnh, biển động dữ dội, sóng to gió lớn. Nhưng bên trong phòng sinh hoạt chung ở nhà giàn, công tác chuẩn bị cho ngày bầu cử đã được tiến hành rất chu đáo.

Danh sách cử tri được niêm yết ngay ngắn trên bảng. Tiểu sử và chương trình hành động của các ứng cử viên được dán trang trọng bên cạnh. Thùng phiếu đã được niêm phong cẩn thận.

Thiếu tá Lê Hùng Ba, Chính trị viên Nhà giàn DK1/21 vừa kiểm tra lại phòng bỏ phiếu vừa chia sẻ: “Luật mới cho phép chúng tôi chủ động hơn rất nhiều. Không phải chờ hướng dẫn chi tiết cho từng việc nhỏ. Nhưng dù tổ chức ở giữa biển, mọi quy trình vẫn được thực hiện chặt chẽ, đúng thể lệ, bảo đảm dân chủ, khách quan và an toàn tuyệt đối”. Sự kết hợp giữa phân quyền và chuẩn hóa quy trình đã tạo nên một cơ chế vừa linh hoạt, vừa nghiêm minh. Đó chính là yếu tố then chốt để bầu cử ở biển đảo có thể diễn ra an toàn, đúng pháp luật.

Không chỉ có cán bộ, chiến sĩ hải quân tham gia bầu cử. Ở khu vực gần nhà giàn, nhiều tàu cá của ngư dân vẫn đang miệt mài bám biển. Theo kế hoạch, tổ bầu cử chủ động liên hệ với chủ tàu, tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử; đồng thời hướng dẫn, đăng ký danh sách cử tri vãng lai, đối chiếu căn cước công dân, cấp thẻ cử tri theo đúng quy định. Ngư dân được đón sang Tàu Trường Sa 04, để trực tiếp bỏ phiếu, bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều được thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình.

Thuyền trưởng Đinh Văn Lực, chủ tàu cá QNg 96435, cười hiền, mộc mạc: “Ở đây xa đất liền lắm, nhưng nhờ luật mới, tôi thấy mình vẫn được quan tâm. Trên tàu cá mưu sinh ở ngư trường xa xôi, mỗi lá phiếu được bỏ vào thùng phiếu đều thể hiện niềm tin, trách nhiệm và sự gắn bó máu thịt với đất liền”. Chính những lời chia sẻ giản dị ấy đã phản ánh rõ nhất giá trị của đổi mới pháp luật: Luật không chỉ đúng mà còn phải gần và chạm được tới người dân. Những lời nói mộc mạc ấy khiến tôi nhớ mãi.

Tôi chợt nghĩ rằng Luật số 83/2025/QH15 là kết quả của một quá trình lắng nghe thực tiễn-từ đất liền cho đến những nơi xa xôi như Nhà giàn DK1 hay những con tàu trực giữa biển. Khi Quốc hội quyết định đổi mới cách làm luật, mạnh dạn phân cấp và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, điều đó cũng đồng nghĩa với việc pháp luật đang ngày càng gần với cuộc sống hơn.

Ở nơi đầu sóng, người lính hải quân vừa chắc tay súng bảo vệ chủ quyền, vừa cầm lá phiếu thực hiện quyền công dân. Giữa đại dương bao la, dân chủ vẫn hiện diện. Và với những người trực tiếp tham gia tổ chức bầu cử như chúng tôi, cảm nhận rõ ràng hơn, luật mới đã thổi một luồng sinh khí mới vào ngày hội non sông. Để dù ở đất liền hay giữa trùng khơi, mỗi lá phiếu vẫn mang theo trọn vẹn niềm tin của nhân dân đối với Tổ quốc.

Thiếu tá CAO VĂN ĐƯỜNG (Trợ lý Tuyên huấn, Phòng Chính trị Bộ tư lệnh Vùng 2 Hải quân; Thư ký Tổ bầu cử khu vực bỏ phiếu số 5)