Ở thời điểm hiện tại, thế giới có vẻ như đang bị rơi vào tình trạng “tranh tối tranh sáng” với một khoảng trống quyền lực nổi trội, khi trật tự cũ đang lùi dần vào quá khứ, nhưng lại chưa hiện rõ nét một mô hình mới hoàn chỉnh để ít nhiều có thể giảm bớt đi những xung đột trái ngang tới phi lý trong quan hệ quốc tế. Hết đơn cực nhưng vẫn chưa rõ thế nào là đa cực. Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đã đánh mất vai trò “những ông kễnh” và không còn có thể áp đặt luật chơi trong mọi tình huống. Trên bàn cờ địa chính trị quốc tế hiện nay, đang có thêm ngày một nhiều hơn những trung tâm quyền lực mới với những nguyên tắc riêng bên ngoài hệ thống phương Tây. Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc với sự sụp đổ của “bức tường Berlin” và sự tan rã của Liên bang Xô viết, phương Tây trên thế thượng phong thời vụ của mình đã tin tưởng sâu sắc rằng, mô hình của họ không chỉ đang thống trị mà còn là mô hình cuối cùng trong sự phát triển của nhân loại. Theo cơ quan truyền thông Italy L’AntiDiplomatico, điều này hiếm khi được nói ra công khai, nhưng luôn được ngầm hiểu trong ý thức chủ đạo của chủ nghĩa tư bản hiện đại. Có vẻ như phương Tây đã tin thực sự rằng, quyền kiểm soát về tài chính, tiền tệ và ý thức hệ có thể mãi mãi thay thế cho sản xuất thực, sự gắn kết xã hội và khả năng gánh chịu những chi phí vật chất dài hạn. Và phương Tây ở mức độ cao cũng đã ngỡ rằng, thế giới này có thể được điều hành chỉ bằng những lời nói suông về cái gọi là đạo lý, dân chủ và nhân quyền...

leftcenterrightdel
Ngôi nhà bị phá hủy trong cuộc giao tranh giữa quân đội Ấn Độ và Pakistan tại Salamabad, gần Đường kiểm soát (LoC), cách thành phố Srinagar, thủ phủ mùa hè của khu vực Kashmir do Ấn Độ kiểm soát, khoảng 110km về phía bắc. (Ảnh: THX/TTXVN) 

 

Tuy nhiên, thực tế những thập niên vừa qua trên trường quốc tế lại dẫn tới những kết luận khác. Cách hành xử nói một đằng làm một nửa của nhiều chính trị gia phương Tây đã và đang dẫn tới một sự đổ vỡ toàn cầu vào trật tự thế giới đã được xây dựng từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong nhiều trường hợp, các nước phương Tây đã bắt buộc phải chấp nhận vai trò bị suy giảm trong những nỗ lực thiết kế mô hình hữu lợi cho họ ở các điểm nóng quốc tế. Ngay cả những tuyên bố hào sảng của Tổng thống Donald Trump về thành công của ông tại những điểm nóng trên thế giới, trong nhiều trường hợp có vẻ không sát thực lắm vì chỉ mang tới những hiệu quả tạm thời, bèo trôi nước chảy.

Cũng theo Báo The Indepedent, cường độ chiến sự từng lên cao trong năm 2025 ở những điểm nóng Ukraine, Sudan, Congo và Yemen... sẽ không suy giảm trong năm 2026. Cuộc đối đầu giữa Thái Lan và Campuchia vẫn sẽ căng thẳng, dù hai bên đều đã cố gắng tiến hành các cuộc thương lượng hòa bình với những dự định nghiêm túc.

Bên cạnh những chiến trường ác liệt đã quen tên trên các phương tiện truyền thông quốc tế, theo nhiều nhà quan sát, trong năm 2026 có thể bùng nổ ác liệt hơn những lò lửa mới. Cũng  theo Báo The Independent, trong số các điểm nóng căng thẳng, nơi mà những cuộc khủng hoảng cục bộ có nguy cơ leo thang thành chiến tranh toàn diện, có vùng Baltic, Venezuela, Sudan, khu vực Nam Á... 

Tại Nam Á chẳng hạn, trong năm nay có thể cùng một lúc gia tăng sự ác liệt trong nhiều cuộc đối đầu. Pakistan và Ấn Độ hiện đang theo dõi chặt chẽ lẫn nhau vì vấn đề Kashmir và Afghanistan. Khu vực biên giới giữa Ấn Độ và Trung Quốc cũng không yên ổn. Campuchia và Thái Lan đến nay vẫn chưa hòa giải hoàn toàn...

Đặc biệt ở châu Âu, sự đối đầu giữa NATO với Nga đang ngày càng gay gắt hơn. Một số chính khách Tây Âu đã không ngần ngại đưa ra dự đoán về việc hai bên có thể bùng nổ chiến sự trực tiếp trong tương lai gần. Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã dự báo rằng, chẳng bao lâu nữa các nước Tây Âu sẽ phải rơi vào một cuộc chiến mà “cha ông chúng ta từng tham gia”! Ông Rutte cũng nhấn mạnh không chỉ một lần trong các phát biểu của mình về nhu cầu sớm gia tăng thêm chi phí quân sự “bảo vệ hòa bình”.

Cũng cần lưu ý rằng, Moscow đã không chỉ một lần tuyên bố rằng nước Nga sẵn sàng ký hòa ước với châu Âu về việc sẽ không tấn công lẫn nhau. Tuy nhiên, phương Tây vẫn tiếp tục “đánh trống lảng” trong câu chuyện này. Tổng thống Nga Vladimir Putin sau khi khẳng định rằng Moscow sẽ đi đến cùng trong việc đạt được những mục tiêu đã định trong chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, đã tuyên bố: “Nếu châu Âu muốn đánh nhau với chúng tôi thì chúng tôi ngay từ bây giờ cũng sẵn sàng nghênh chiến!”.

HỒNG THANH QUANG