Khi thể thao được nhìn nhận là một nghề
Phóng viên (PV): Nghị định 349 được xem là bước điều chỉnh quan trọng về chế độ, chính sách đối với HLV, VĐV. Đồng chí đánh giá đâu là điểm đột phá của nghị định này đối với sự phát triển của thể thao thành tích cao Việt Nam?
Đồng chí Lê Thị Hoàng Yến: Thể thao thành tích cao là quy trình đầu tư bài bản, chuyên sâu, đòi hỏi ở VĐV sự tích lũy thể lực, kỹ thuật và tâm lý trong thời gian dài. Trong bối cảnh sự cạnh tranh thành tích ở các sân chơi khu vực, châu lục và thế giới ngày càng khốc liệt, việc ban hành Nghị định 349 là bước điều chỉnh cần thiết, thể hiện sự nhìn nhận đúng giá trị lao động đặc thù trong thể thao, bảo đảm đãi ngộ thỏa đáng cho HLV, VĐV, phù hợp với sự phát triển kinh tế-xã hội hiện nay và yêu cầu hội nhập thể thao quốc tế.
Điều ấn tượng nhất trong Nghị định 349 là quy định mức lương đối với HLV, VĐV đội tuyển quốc gia, đội tuyển tỉnh, thành phố, ngành trong thời gian tập trung tập huấn, thi đấu quốc tế tăng lên gấp đôi so với quy định cũ. Cùng với lương, chế độ thưởng cũng tăng vượt trội, với mức thưởng dành cho huy chương vàng, bạc, đồng ở sân chơi Olympic gấp 10 lần so với trước. Ví dụ, một VĐV giành huy chương vàng và phá kỷ lục Olympic nhận thưởng 4,9 tỷ đồng, kèm mức hỗ trợ 40 triệu đồng/người/tháng; một VĐV giành huy chương vàng và phá kỷ lục Asian Games nhận tổng thưởng 390 triệu đồng, cùng mức hỗ trợ 20 triệu đồng/người/tháng trong chu kỳ 4 năm.
    |
 |
Đồng chí Lê Thị Hoàng Yến, Phó cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam. Ảnh: VĂN DUY
|
Nghị định 349 lần đầu đưa vào các quy định cụ thể về chăm sóc, bảo đảm sức khỏe dành cho VĐV nữ trong thời gian tập trung tập huấn, thi đấu, với mức hỗ trợ 1,1 triệu đồng/người/tháng. Các VĐV được kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 2 lần/năm, đánh giá chuyên sâu về tâm lý, sinh học; các nữ VĐV được hưởng chế độ ốm đau, thai sản theo quy định. Bên cạnh đó, các VĐV trọng điểm gặp chấn thương đặc biệt có thể được đưa đi điều trị tại nước ngoài; ưu đãi giáo dục giải quyết việc làm cho các VĐV sau khi giải nghệ...
PV: Trong bối cảnh cuộc sống của VĐV còn nhiều lo toan, việc tăng và bảo đảm thu nhập ổn định sẽ tác động như thế nào tới tâm lý, động lực cống hiến và khả năng duy trì phong độ của họ, thưa đồng chí?
Đồng chí Lê Thị Hoàng Yến: Trước đây, mức thu nhập trung bình của VĐV có thể thua lương của một công nhân lao động làm việc ở khu công nghiệp-khu chế xuất. Trong một thời gian dài, thể thao chưa được xã hội nhìn nhận là một nghề trong xã hội; có những giấc mơ dang dở vì mức thu nhập từ thể thao chưa đủ nuôi sống gia đình. Giờ đây, với chế độ, chính sách mới, VĐV có thể toàn tâm toàn lực cống hiến cho thể thao. Tôi cho rằng, Nghị định 349 không đơn thuần chỉ là tăng chế độ, chính sách mà còn là việc thay đổi nhìn nhận của xã hội đối với lĩnh vực thể dục-thể thao.
PV: Những thay đổi lớn về chế độ, chính sách đối với VĐV sẽ góp phần giữ chân và thu hút tài năng thể thao như thế nào?
Đồng chí Lê Thị Hoàng Yến: Trước hết, việc cải thiện thu nhập, tiền lương tập huấn và thi đấu giúp VĐV yên tâm theo đuổi sự nghiệp đỉnh cao, giảm áp lực mưu sinh và hạn chế tình trạng bỏ dở con đường thể thao khi còn đang ở độ chín phong độ. Khi đời sống vật chất được bảo đảm, VĐV có điều kiện tập trung tối đa cho tập luyện, phục hồi và nâng cao thành tích. Bên cạnh đó, các chính sách về bảo hiểm, chăm sóc y tế, hỗ trợ chấn thương và định hướng nghề nghiệp sau giải nghệ tạo ra “vòng đời” bền vững cho VĐV, giúp họ nhìn thấy tương lai dài hạn chứ không chỉ là những tấm huy chương trước mắt. Chế độ đãi ngộ minh bạch, tương xứng với đóng góp cũng là thông điệp mạnh mẽ để thu hút nhân tố trẻ, khuyến khích tài năng từ phong trào, địa phương mạnh dạn bước vào con đường thể thao thành tích cao. Khi chính sách trở thành bệ đỡ vững chắc, thể thao sẽ giữ được người giỏi, thu hút được tài năng và có thêm động lực vươn tầm.
Động lực vươn tới những đỉnh cao
PV: Đồng chí cho biết, với đặc thù khắc nghiệt của thể thao thành tích cao, chính sách mới sẽ góp phần thay đổi cách đầu tư dài hạn cho VĐV như thế nào?
Đồng chí Lê Thị Hoàng Yến: Trước hết, Nghị định 349 tạo cơ sở để chuyển từ tư duy đầu tư ngắn hạn, chạy theo thành tích trước mắt sang đầu tư có chiều sâu, lấy VĐV làm trung tâm của cả quá trình đào tạo và phát triển. Khi chế độ tập huấn, tiền lương, thưởng và các điều kiện bảo đảm đời sống được cải thiện, công tác tuyển chọn, đào tạo VĐV trẻ có thể triển khai bài bản, liên tục, hạn chế tình trạng “đứt gãy” lực lượng kế cận. Trong khâu tập huấn, đặc biệt là tập huấn dài hạn và tập huấn ở nước ngoài, Nghị định 349 giúp tháo gỡ nút thắt về cơ chế tài chính, tạo điều kiện để VĐV trọng điểm được tiếp cận môi trường huấn luyện hiện đại, khoa học, tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Điều này đặc biệt quan trọng với các môn Asian Games hay Olympic đòi hỏi chu kỳ tích lũy thể lực, kỹ thuật và bản lĩnh thi đấu kéo dài nhiều năm.
PV: Từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước, đồng chí kỳ vọng Nghị định 349 sẽ tạo ra sự chuyển biến gì trong tư duy quản lý, sử dụng và đãi ngộ nhân lực thể thao?
Đồng chí Lê Thị Hoàng Yến: Nghị định góp phần thay đổi cách nhìn về HLV, VĐV từ “đối tượng quản lý hành chính” sang “nguồn nhân lực đặc thù”, cần được đầu tư, chăm lo và khai thác một cách khoa học. Điều này đặt ra với các trung tâm huấn luyện, địa phương và Liên đoàn phải xây dựng kế hoạch sử dụng nhân lực dài hạn, gắn đào tạo với mục tiêu thành tích cụ thể. Bên cạnh đó, cơ chế đãi ngộ rõ ràng, có phân tầng theo trình độ, đóng góp và kết quả thi đấu sẽ khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, nâng cao trách nhiệm của cả VĐV lẫn HLV trong quá trình tập huấn, thi đấu. Với các địa phương và liên đoàn, Nghị định cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, tăng tính tự chủ, chủ động huy động nguồn lực xã hội, đồng thời sử dụng ngân sách nhà nước đúng trọng tâm, trọng điểm. Về lâu dài, sự thay đổi trong tư duy quản lý sẽ góp phần hình thành môi trường làm việc ổn định, có lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho nhân lực thể thao, qua đó tạo nền tảng bền vững cho thể thao thành tích cao Việt Nam.
PV: Đồng chí kỳ vọng gì về tác động của Nghị định 349 đối với thành tích của thể thao Việt Nam tại các đấu trường lớn như Asian Games, Olympic trong giai đoạn tới?
Đồng chí Lê Thị Hoàng Yến: Nghị định 349 ra đời trong bối cảnh thể thao Việt Nam vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ tại SEA Games 33 năm 2025, chuẩn bị lực lượng tham dự Asian Games 20 năm 2026. Khi mức lương, thưởng tăng cao, VĐV sẽ có thêm động lực để chinh phục những đỉnh cao mới. Bởi lúc này, những tấm huy chương quốc tế không chỉ là thành tích, danh dự, hình ảnh của thể thao Việt Nam mà còn gắn liền với thu nhập của VĐV. Khi chế độ, chính sách đối với VĐV, HLV được hoàn thiện theo hướng tiệm cận quốc tế, thể thao thành tích cao sẽ có điều kiện phát triển dài hơi, thay vì phụ thuộc vào những giai đoạn đầu tư mang tính thời điểm. Nghị định được kỳ vọng sẽ giúp ngành thể thao lựa chọn đúng môn, đúng người, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho các nội dung có khả năng tranh chấp huy chương ở tầm châu lục và thế giới. Khi quá trình đào tạo, tập huấn và thi đấu quốc tế được kết nối trong một hệ thống chính sách nhất quán, thể thao Việt Nam có cơ sở để hướng tới những dấu mốc bền vững hơn tại Asian Games và từng bước hiện thực hóa mục tiêu giành huy chương Olympic.
PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!
MỸ ANH (thực hiện)