Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, là cơ quan nghiệp vụ đầu ngành của hệ thống thư viện Quân đội, cùng nhiệm vụ phục vụ bạn đọc, Thư viện Quân đội đã góp phần thúc đẩy sự phát triển văn hóa đọc trong toàn quân như thế nào?
Đại tá Mạc Thùy Dương: Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là công tác tuyên truyền, lan tỏa văn hóa đọc và thúc đẩy sự phát triển của ngành thư viện, hằng năm, Thư viện Quân đội thường xuyên tổ chức các hoạt động trưng bày, triển lãm, giao lưu, tọa đàm nhân các ngày lễ lớn của đất nước, của Quân đội cũng như tại sự kiện của các cơ quan, đơn vị. Thông qua những hoạt động này, Thư viện Quân đội mong muốn góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, nâng cao nhận thức và thúc đẩy phong trào đọc sách trong toàn quân.
Vừa qua, nhân Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21-4), Thư viện Quân đội đã tổ chức các hoạt động hưởng ứng và phát động Cuộc thi đại sứ văn hóa đọc trong Quân đội, hiện đang được triển khai tại các học viện, nhà trường trong Quân đội. Dịp này, chúng tôi cũng tổ chức tọa đàm với sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực thư viện và văn hóa. Trong đó, nhiều vấn đề được đưa ra trao đổi như: Xu hướng phát triển ngành thư viện; vị trí của thư viện Việt Nam trong tiến trình phát triển chung của thế giới cũng như những yêu cầu mới đặt ra đối với hoạt động thư viện trong tương lai; mô hình xây dựng thư viện như một “bộ não thông minh” phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và học tập-cũng là những kinh nghiệm mà chúng tôi đang nghiên cứu để vận dụng vào quá trình phát triển hệ thống thư viện Quân đội.
    |
 |
Thượng tướng Trương Thiên Tô, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị cùng các đại biểu tham quan Triển lãm "Sách và tri thức - nền tảng phát triển văn hóa và giá trị con người Việt Nam" tại Thư viện Quân đội, tháng 4-2026. Ảnh: LAN ANH
|
PV: Chuyển đổi số trong công tác thư viện là xu thế tất yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động cũng như phục vụ bạn đọc trong giai đoạn hiện nay. Thời gian qua, công việc này đã được Thư viện Quân đội thực hiện như thế nào?
Đại tá Mạc Thùy Dương: Quá trình chuyển đổi số đã được Thư viện Quân đội triển khai từ nhiều năm nay. Chúng tôi triển khai thực hiện toàn bộ quy trình nghiệp vụ số từ khâu bổ sung tài liệu, biên mục, xây dựng cơ sở dữ liệu, tra cứu thông tin cho đến biên soạn các ấn phẩm thông tin, thư mục giới thiệu sách mới phục vụ bạn đọc... Đến nay, chúng tôi đã xây dựng hàng vạn biểu ghi thư mục; hơn 20.000 tài liệu số và đang tiếp tục phát triển mạnh hơn trong thời gian tới.
Hiện tại, Thư viện Quân đội đang triển khai dự án chuyển đổi số cho hệ thống thư viện Quân đội. Theo đó, chúng tôi sẽ xây dựng hệ thống thư viện thông minh và triển khai phần mềm dùng chung kết nối các thư viện trong toàn quân. Thư viện Quân đội sẽ đóng vai trò trung tâm của hệ thống. Các thư viện thành viên có thể khai thác sử dụng chung nguồn tài nguyên thông tin số, đồng thời bổ sung dữ liệu của đơn vị mình vào kho dữ liệu dùng chung. Khi dự án hoàn thành, cán bộ, chiến sĩ có thể truy cập hệ thống thư viện thông qua mạng quân sự chứ không nhất thiết phải đến trực tiếp thư viện. Hệ thống sẽ phát triển một số công nghệ mới như app mobile, công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ tra cứu, tìm kiếm thông tin, xác định vị trí tài liệu và cung cấp trực tiếp các tài liệu đã được số hóa để phục vụ công tác nghiên cứu, học tập và quản lý.
Cùng với tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ thư viện toàn quân thường niên, chúng tôi đang cử cán bộ chuyên môn trực tiếp đến hỗ trợ một số đơn vị được triển khai thí điểm để xây dựng cơ sở dữ liệu thư viện của mình. Qua đó, Thư viện Quân đội cũng tích lũy kinh nghiệm để triển khai đồng bộ cho các đơn vị trong toàn quân trong thời gian tới.
PV: Hiện nay, sự phát triển của ngành xuất bản, in và phát hành cùng với truyền thông mạnh mẽ có khiến việc lựa chọn những xuất bản phẩm chất lượng bổ sung vào danh mục của thư viện trở thành công việc gặp nhiều thách thức không, thưa đồng chí?
Đại tá Mạc Thùy Dương: Sưu tầm, bổ sung tài liệu cho thư viện là nhiệm vụ chính trị được thực hiện thường xuyên hằng năm. Trong điều kiện hiện nay, số lượng xuất bản phẩm mới trên thị trường rất lớn, vì vậy, chúng tôi phải xây dựng kế hoạch lựa chọn, bổ sung tài liệu theo đúng chức năng và nhiệm vụ của Thư viện Quân đội. Ưu tiên hàng đầu vẫn là các tài liệu về chính trị, quân sự, quốc phòng, an ninh và những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng bổ sung các đầu sách khoa học-kỹ thuật, văn học, nghệ thuật, chiến tranh cách mạng, hồi ký của các tướng lĩnh và nhân chứng lịch sử nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập cũng như giáo dục truyền thống cho cán bộ, chiến sĩ. Trong những năm gần đây, chúng tôi đã mở rộng bổ sung các đầu sách kỹ năng sống, kỹ năng mềm, văn hóa ứng xử và phát triển bản thân để phục vụ đối tượng chiến sĩ trẻ.
Ngoài sách, báo và tạp chí xuất bản trong nước, Thư viện Quân đội thường xuyên bổ sung các nguồn tài liệu nước ngoài ở cả xuất bản phẩm in và điện tử theo quy trình rất chặt chẽ.
Đối với nguồn sách cấp phát cho các đơn vị trong toàn quân, chúng tôi xây dựng cơ cấu tương đối cân đối nhằm bảo đảm hài hòa giữa nhiệm vụ chính trị và nhu cầu hưởng thụ các giá trị văn hóa, văn học, nghệ thuật của cán bộ, chiến sĩ. Riêng đối với nguồn sách lưu giữ tại Thư viện Quân đội, tiêu chí lựa chọn thường cao hơn, tập trung nhiều hơn vào giá trị nghiên cứu và tham khảo lâu dài.
PV: Theo đồng chí, Thư viện Quân đội đang ở vị trí nào trong hệ thống thư viện trong nước?
Đại tá Mạc Thùy Dương: Chúng tôi nhận thấy rằng cả ở phương diện hoạt động truyền thống lẫn ứng dụng công nghệ hiện đại, Thư viện Quân đội đang theo kịp xu thế phát triển chung, có thể được xếp vào nhóm các thư viện có chất lượng và trình độ phát triển hàng đầu ở Việt Nam hiện nay. Ở phạm vi thế giới, Thư viện Quân đội đang áp dụng các công nghệ và chuẩn nghiệp vụ quốc tế phổ biến của ngành. Vì vậy, về phương thức quản trị, quản lý và tổ chức hoạt động, chúng tôi cơ bản tương đồng với nhiều thư viện hiện đại trên thế giới, điểm khác biệt chủ yếu nằm ở mức độ đầu tư đối với một số trang thiết bị công nghệ tiên tiến. Nhưng điều quan trọng là về mặt chuyên môn nghiệp vụ, chúng tôi luôn cố gắng để không bị tụt hậu so với các thư viện lớn trong nước cũng như trong khu vực.
Tất nhiên, chúng tôi luôn nghiên cứu, học tập những mô hình phù hợp từ những đơn vị có nhiều kinh nghiệm trong quản trị thư viện hiện đại trong nước để vận dụng vào điều kiện thực tiễn của Quân đội. Bản thân tôi cũng tham gia Hội Thư viện Việt Nam với cương vị Phó chủ tịch. Thông qua đó, chúng tôi có điều kiện trao đổi về những định hướng phát triển của ngành, đồng thời kết nối với các tổ chức thư viện trong nước và quốc tế. Việc tích cực tham gia các hoạt động hợp tác và trao đổi chuyên môn quốc tế, chẳng hạn gần đây nhất là trong khuôn khổ Đại hội cán bộ thư viện các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 19 tổ chức tại Malaysia, và sắp tới sẽ diễn ra tại Hàn Quốc, chúng tôi có nhiều cơ hội tìm hiểu những kinh nghiệm đáng tham khảo để nghiên cứu, lựa chọn và vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam cũng như đặc thù hoạt động của hệ thống thư viện trong Quân đội.
PV: Rộng hơn, Thư viện Quân đội đã, đang và sẽ tham gia thế nào để khẳng định vị thế, hình ảnh của Quân đội trong việc lan tỏa, phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng?
Đại tá Mạc Thùy Dương: Chúng tôi quan niệm rằng văn hóa đọc không chỉ đơn thuần là ngồi đọc sách tại một bộ bàn ghế theo cách truyền thống. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cấp cơ sở vật chất, Thư viện Quân đội cũng chú trọng thiết kế lại không gian đọc theo hướng mở, tạo sự thoải mái và thuận tiện cho người sử dụng. Mục tiêu là tạo nên môi trường đọc hiện đại, hấp dẫn, góp phần thu hút bạn đọc trong và ngoài Quân đội đến với thư viện nhiều hơn.
Hiện nay, cùng với các hoạt động, chúng tôi đã xây dựng và vận hành hệ thống trang thông tin điện tử để giới thiệu các hoạt động của Thư viện Quân đội cũng như lan tỏa văn hóa đọc tới cộng đồng. Trên cổng thông tin điện tử của Thư viện Quân đội, fanpage trên Facebook và chuyên mục “Tri thức mở”, chúng tôi thường xuyên giới thiệu các hoạt động nghiệp vụ, các cuộc trưng bày, triển lãm sách, sách mới, sách chuyên đề và những nội dung hữu ích đến đông đảo bạn đọc.
Điều chúng tôi mong muốn và hướng tới không chỉ là xây dựng một thư viện theo nghĩa truyền thống, nơi bạn đọc đến để mượn và đọc sách mà còn phát triển thành một không gian văn hóa với việc tổ chức các sự kiện, hoạt động giao lưu tri thức, giới thiệu sách và lan tỏa văn hóa đọc đến cộng đồng.
PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!
HÒA DƯƠNG (thực hiện)