Giá trị và sức sống của đề tài chiến tranh cách mạng

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, dịp kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam vừa qua, Viện Phim Việt Nam đã tổ chức chiếu phục vụ miễn phí khán giả những bộ phim đề tài CTCM cách nay 30-40 năm. Tại sao không phải là một số phim cùng đề tài đang "hot" gần đây?

Thạc sĩ Lê Thị Hà: Hòa chung không khí tự hào và thiêng liêng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, Viện Phim Việt Nam đã tổ chức đợt chiếu phim chào mừng với 3 bộ phim: “Đứa con và người lính” (Hãng phim truyện Việt Nam, 1986), “Bản nhạc người tù” (Xí nghiệp phim Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 1978) và “Phía sau cuộc chiến” (Hãng phim Giải phóng, Công ty Điện ảnh Quảng Nam Đà Nẵng, 1990).

Đây đều là những tác phẩm điện ảnh xuất sắc, từng làm nên thương hiệu của các hãng phim cách đây nhiều thập kỷ. Đến nay, các bộ phim vẫn nguyên vẹn giá trị nghệ thuật, lịch sử và ý nghĩa nhân văn. Tôi tin, dù thời gian qua đi nhưng sức sống của các bộ phim hay về CTCM, về người lính vẫn không bao giờ cũ. Hơn thế, nó còn góp phần giáo dục truyền thống và khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc, khát vọng cống hiến cho đất nước với khán giả trẻ hôm nay.

PV: Phim đề tài CTCM có vị trí như thế nào trong hoạt động chuyên môn của Viện?

Thạc sĩ Lê Thị Hà: Phim đề tài CTCM là một phần rất quan trọng trong di sản điện ảnh cách mạng Việt Nam với những giá trị to lớn. Các nhà làm phim Việt Nam, từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến đã lăn lộn trong mưa bom bão đạn, tạo nên nhiều tác phẩm cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân và dân ta, khắc họa sự hy sinh oanh liệt của các nhân vật và sự kiện anh hùng. Đề tài chiến tranh được thể hiện xuất sắc, chân thực và được các nghệ sĩ điện ảnh coi như một sự báo đáp tinh thần, lòng tri ân đối với đất nước, những người đã ngã xuống, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Với ý nghĩa và những giá trị to lớn ấy, nhiều năm qua, Viện Phim Việt Nam luôn xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu là hoạt động khai thác, phổ biến di sản điện ảnh cách mạng nói chung, đề tài LLVT và CTCM nói riêng.

leftcenterrightdel
Du khách trải nghiệm thực tế ảo các thước phim. 

PV: Nhiệm vụ đó đã được thực hiện như nào và hiệu quả ra sao, thưa đồng chí?

Thạc sĩ Lê Thị Hà: Không chỉ sự kiện chiếu phim vừa rồi mà trong năm, Viện cũng có nhiều hoạt động quảng bá, giới thiệu phim đề tài LLVT và CTCM. Chẳng hạn như tháng 7-2025 vừa qua, tại Liên hoan phim châu Á-Đà Nẵng lần thứ ba (DANAFF III), Viện đã cung cấp 18 bộ phim truyện về đề tài CTCM để Ban tổ chức chiếu rộng rãi miễn phí, với những bản chiếu đã số hóa chất lượng rất cao; phối hợp với Ban tổ chức tổ chức Hội thảo “Dấu ấn phim chiến tranh của Việt Nam từ sau ngày thống nhất đất nước (30-4-1975 / 30-4-2025)”.

Tháng 5-2025, Viện đã phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Hy Lạp tổ chức tuần phim Việt Nam tại Hy Lạp. 7 phim truyện điện ảnh cách mạng Việt Nam do Viện cung cấp đã được chiếu tại thủ đô Athens và thành phố Thessaloniki của Hy Lạp.

Ngoài ra, trong năm, chúng tôi đã phối hợp với các địa phương, đơn vị tổ chức nhiều hoạt động như: Triển lãm, chiếu những bộ phim đề tài CTCM và giao lưu với các nhân chứng lịch sử, văn nghệ sĩ; tổ chức các đợt phim chào mừng những sự kiện chính trị, các ngày lễ lớn của đất nước; cung cấp 71 phim cho các cơ quan, tổ chức như: Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Cục Tuyên huấn, Điện ảnh Quân đội nhân dân (Tổng cục Chính trị), Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam... chiếu tại các liên hoan phim, sự kiện điện ảnh, chương trình phim phục vụ nhiệm vụ chính trị như: Chuyến công tác của Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sang thăm nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; triển lãm thành tựu đất nước nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tuần phim kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2-9; tuần lễ phim ASEAN tại Canada; liên hoan phim kinh điển Budapest lần thứ 8 năm 2025 ở Hungary...

Với nhiều hình thức hoạt động phong phú, hàng trăm tác phẩm điện ảnh Việt Nam đề tài CTCM qua các thời kỳ, ở nhiều thể loại đã được giới thiệu đến công chúng khắp vùng miền trong nước và quốc tế; được khán giả, nhất là giới trẻ đón nhận nồng nhiệt.

Gìn giữ và lan tỏa

PV: Là đơn vị lưu trữ điện ảnh lớn nhất cả nước, việc gìn giữ, phát huy giá trị kho tàng vô giá này được thực hiện ra sao trong thời đại số, thưa đồng chí?

Thạc sĩ Lê Thị Hà: Viện Phim Việt Nam đang bảo quản hơn 80.000 cuốn phim 35mm và 16mm cùng hàng chục nghìn băng video tư liệu. Để đáp ứng việc lưu trữ, kéo dài tuổi thọ phim, phục vụ công tác bảo quản, khai thác tư liệu hiệu quả, Viện Phim Việt Nam đã thực hiện thường xuyên việc in chuyển phim tới hạn, phim thiếu bộ bản sang file số độ phân giải 2K, 4K. Cùng với đó, những năm qua, nhiều bộ phim có giá trị lịch sử đã được phục chế thành công như: “Hồ Chí Minh-chân dung một con người”, “Miền Nam trong trái tim tôi”, “Những giây phút cuối đời Bác Hồ”, “Nguyễn Ái Quốc đến với Lênin”, “Nước nguồn Pác Bó”, “Chiến thắng Điện Biên Phủ”...

Hiện nay, Viện có 2.030 hồ sơ phim tài liệu, 1.500 hồ sơ phim truyện Việt Nam, 615 hồ sơ phim hoạt hình, hàng trăm hồ sơ về các nhân vật, vấn đề chung của điện ảnh... Đây là nguồn tư liệu quý cho công tác tra cứu, nghiên cứu và phục vụ trưng bày, triển lãm.

Chúng tôi ý thức rằng mình đang sở hữu kho tàng vô giá những tác phẩm điện ảnh, tài liệu quý của đất nước qua các thời kỳ lịch sử và đang nỗ lực khẳng định uy tín, vị thế trong khu vực cũng như quốc tế.

PV: Đồng chí có cho rằng nhiệm vụ quan trọng không kém việc gìn giữ đó là lan tỏa giá trị các tác phẩm điện ảnh của Việt Nam tới đông đảo công chúng, trong đó có việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam qua điện ảnh tới bạn bè thế giới?

Thạc sĩ Lê Thị Hà: Đúng thế! Chúng tôi luôn mong muốn, sẵn sàng kết nối, hợp tác với các tổ chức, cá nhân cùng chung mục tiêu lưu giữ và lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa giá trị di sản hình ảnh động quốc gia, đặc biệt là phim chiến tranh của điện ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.

Chỉ riêng trong năm qua, Viện đã có nhiều hoạt động mở rộng thêm mối quan hệ, có thêm những đối tác mới. Chúng tôi đã rất tích cực tham gia các hoạt động của Liên đoàn các Viện Lưu trữ phim quốc tế (FIAF), Hiệp hội các Viện Lưu trữ nghe nhìn Đông Nam Á-Thái Bình Dương (SEAPAVAA). Phối hợp với Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam tổ chức thành công lễ trao tặng phim “Chiến thắng của Việt Nam”-"Victory Vietnam" (do đạo diễn người Thụy Điển Bo Öhlén thực hiện, trao tặng Viện Phim Việt Nam được quyền khai thác, sử dụng) và quảng bá rộng rãi bộ phim.

leftcenterrightdel
Đồng chí Lê Thị Hà ký thỏa thuận giao nhận phim do đại diện Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam trao tặng. Ảnh: MINH TUẤN

Chúng tôi cũng cung cấp phim cho các đại sứ quán, các tổ chức nước ngoài phục vụ công tác nghiên cứu, phổ biến, quảng bá tư liệu: Đại sứ quán Việt Nam tại Hy Lạp; rạp phim Sinema Transtopia, Cộng hòa liên bang Đức; Viện Phim châu Á tại Singapore; Viện Phim Ireland; Viện Phim Hungary; kênh Criterion, Hoa Kỳ; rạp phim Metrograph, Hoa Kỳ; Đại sứ quán Azerbaijan tại Việt Nam...

Cùng với đó, Viện cũng tổ chức các đoàn công tác tham dự hội nghị FIAF tại Canada, dự tuần lễ phim Việt Nam tại Hy Lạp, dự hội nghị SEAPAVAA tại Hoa Kỳ, dự tuần điện ảnh Việt Nam tại Paris (Cộng hòa Pháp)... và đều thu được những kết quả tốt đẹp.

PV: Có ý kiến đặt ra vấn đề, nếu ở các kho tư liệu quý giá như Viện Phim Việt Nam có thêm chức năng bảo tàng, tổ chức tham quan hoặc diễn ra các sự kiện nghề nghiệp phù hợp thì sẽ là địa chỉ văn hóa hấp dẫn đối với những người quan tâm. Ý kiến của đồng chí thế nào?

Thạc sĩ Lê Thị Hà: Thật sự chúng tôi cũng đã nghiêm túc nghĩ tới điều này. Một bảo tàng điện ảnh là mong ước chung của nhiều thế hệ người yêu nghệ thuật điện ảnh nước nhà và đội ngũ văn nghệ sĩ điện ảnh đã cống hiến suốt hàng chục năm qua. Chúng tôi hoàn toàn có thể thực hiện tốt nhiệm vụ này nếu có đủ nguồn lực trong thời gian tới.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!

TRIỆU PHONG (thực hiện)