Tàu 561 được thiết kế, chế tạo tại Nhà máy Z189, Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng với tải trọng 2.068 tấn, có thể hoạt động thời gian dài liên tục trên biển trong điều kiện sóng gió từ cấp 8 đến cấp 10. Tàu 561 có đầy đủ các phòng chức năng, đặc biệt là khu giường bệnh có thể đáp ứng cho gần 100 người cùng một lúc. Tàu sở hữu hệ thống điều khiển, thông tin liên lạc vệ tinh và trang thiết bị hiện đại tương đương một bệnh viện trên đất liền.
Trong những năm qua, Tàu 561 ngày đêm âm thầm rẽ sóng, mang theo đội ngũ thầy thuốc cùng thuốc men, trang thiết bị y tế, tiến hành nhiệm vụ khám, chữa bệnh miễn phí, cứu hộ, cứu nạn ngư dân và cán bộ, chiến sĩ. Ngoài nhiệm vụ tàu quân y và cứu hộ, cứu nạn, tàu còn kiêm nhiệm vụ vận tải tổng hợp, vận chuyển hàng hóa, nhu yếu phẩm tiếp vận cho các đảo và chuyên đưa đón các đoàn công tác hoặc thăm các đảo, nhà giàn.
Trong chuyến công tác Trường Sa cuối năm 2025, tôi may mắn được đồng hành với bệnh viện di động này. Thuyền trưởng của tàu khi đó là Đại úy Vũ Mạnh Lương, cho biết: “Tàu được trang bị máy thở, máy sốc tim, máy tạo oxy, máy rửa dạ dày tự động, hệ thống monitor theo dõi bệnh nhân, máy siêu âm 4D, điện tim, nội soi, xét nghiệm máu 18 thông số. Ngoài ra, tàu còn có hệ thống buồng chữa bệnh giảm áp, có thể cấp cứu cùng lúc cả chục người. Đặc biệt là phòng siêu âm có trang bị hệ thống hội chẩn trực tuyến thông qua hệ thống truyền dữ liệu hình ảnh qua vệ tinh với Bệnh viện Quân y 175”.
Theo Đại úy Vũ Mạnh Lương, Tàu 561 từng vinh dự được tham gia nhiều lần diễn tập tìm kiếm cứu nạn với hải quân các nước trong khu vực và trên thế giới, được tặng nhiều bằng khen, giấy khen của Bộ tư lệnh Hải quân. Một trong những nhiệm vụ mà Tàu 561 hoàn thành xuất sắc, đó là tham gia cuộc diễn tập đa phương hải quân quy mô lớn với sự có mặt của hải quân nhiều nước. Lần đầu tiên một tàu quân y của Việt Nam tham dự diễn tập quân sự quy mô lớn nên bạn bè quốc tế đánh giá cao, điều đó thêm một minh chứng cho sự trưởng thành của Hải quân nhân dân Việt Nam.
Là một bệnh viện di động trên biển, đội ngũ y sĩ, bác sĩ, dược sĩ, kỹ thuật viên của tàu đều phải được chọn lọc, có tay nghề cao, giàu kinh nghiệm. Để giữ được sự ổn định cho phòng mổ trong lúc biển động đòi hỏi sự ăn ý giữa ê-kíp bác sĩ với ê-kíp thủy thủ lái tàu. Các thủy thủ phải điều khiển hướng đi của tàu theo đúng chiều sóng để giảm rung lắc đến mức thấp nhất. Có những đêm biển động cấp 5, cấp 6, cả con tàu nghiêng lắc giữa gió gào, sóng dữ, nhưng trong các khoang phòng, ánh đèn vẫn sáng xuyên đêm. Ê-kíp y sĩ, bác sĩ thức trắng, vừa giữ mình thăng bằng trên sàn, vừa giành giật sự sống cho bệnh nhân bằng tất cả sự bình tĩnh, kỹ năng đặc biệt.
Để quen với việc phẫu thuật trong điều kiện sóng to, gió lớn, nhất là sóng từ cấp 4 trở lên, khi mới nhận nhiệm vụ, các bác sĩ trên tàu phải phẫu thuật thực nghiệm trên động vật để đánh giá và rèn luyện tay nghề. Có người đã thực hiện 6 ca phẫu thuật với những trường hợp giả định như cắt lá lách, khâu gan, nối ruột, mở khí quản, khâu thủng phổi... trong các điều kiện khác nhau như khi tàu đang dừng, khi tàu chạy và khi gió bão. Từ những ca phẫu thuật thực nghiệm ấy, họ rút ra kinh nghiệm để nâng cao tay nghề.
Chuyến công tác trên Tàu 561 của chúng tôi đúng vào thời gian biển động cấp 4, con tàu chồm lên, hạ xuống, rồi lại chao nghiêng sang trái, sang phải. Thuyền trưởng dẫn chúng tôi tham quan thêm khu bếp ăn của tàu. Anh nói vui: "Trên tàu anh em ai cũng phải bước hiên ngang! Ở đây anh nuôi cũng phải nấu ăn với trình độ đặc biệt!". Các anh nuôi khi chuyển nồi canh lên bàn ăn, tàu nghiêng sang phải các anh cũng hai tay đưa nồi canh sang phải và ngược lại để tránh nước canh sóng sánh hắt ra ngoài. Ở đây mọi thứ đều được chằng buộc cẩn thận. Chảo, nồi niêu đều có dây treo. Bàn ăn có gờ thành bảo vệ. Bát và cốc inox để trên bàn ăn cứ chạy vòng quanh theo độ nghiêng lắc của tàu.
Vào mùa biển động, hải trình của Tàu 561 trở nên khó khăn hơn khi phải liên tiếp đối mặt với sóng to, gió lớn nhiều đợt. Nhưng cũng chính thời điểm đó, những chuyến ra khơi của ngư dân trên các ngư trường xa bờ càng tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Tai nạn do sóng gió, va đập, đứt tay chân khi kéo lưới, tai biến khi lặn, kiệt sức, viêm ruột thừa, tăng, tụt huyết áp, thậm chí đột quỵ hoặc các bệnh lý cấp tính trong điều kiện thiếu thốn y tế. Việc tiếp cận y tế và sự có mặt của Tàu bệnh viện 561 gần như là cuộc chạy đua sinh tử. Đối mặt với những hiểm nguy chực chờ nhưng đội ngũ thầy thuốc và thủy thủ trên tàu luôn có mặt, bảo đảm an toàn cho cán bộ, chiến sĩ và ngư dân.
    |
 |
| Bác sĩ Tàu bệnh viện 561 phát thuốc cho chiến sĩ đặc khu Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa). |
Thượng úy Tạ Trung Thành, Chính trị viên Tàu 561 tâm sự: “Mỗi chuyến đi dài ngắn khác nhau. Cuộc sống của chúng tôi gắn liền với con tàu và biển, đảo. Anh em trên tàu gắn bó, sẻ chia như người một nhà. Tuy có vất vả, mệt mỏi nhưng ngược lại, mỗi chuyến đi là một cuộc hành trình đầy vinh quang, tự hào. Mỗi lần cứu nạn hay cấp cứu thành công là niềm vui, hạnh phúc chung của cả tàu...”. Thấu hiểu nhiệm vụ của mình, mỗi y sĩ, bác sĩ, thủy thủ trên tàu đều có ý thức cao trong việc rèn luyện, học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn và tích lũy kinh nghiệm để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao.
Mỗi lần gặp Tàu bệnh viện 561, các tàu ngư dân đều kéo một hồi còi dài để chào đón. Đó là tình cảm gần gũi, yêu thương, tin tưởng, biết ơn, thấy tàu như thấy “thần hộ mệnh” của mình xuất hiện. Tôi nhớ mãi hôm chia tay tàu để về đất liền, các thầy thuốc và thủy thủ Tàu 561 say sưa hát “Khúc hát tự hào HQ-561” của nhạc sĩ Thế Hiển. Lời ca như gửi gắm tiếng lòng của các anh và nói hộ cả những điều tôi muốn nói: “Vượt sóng, vượt gió, chúng tôi đi theo hướng mặt trời/ Biển Đông ngàn khơi nối đất liền nghĩa tình yêu thương/ Người chiến sĩ hải quân HQ-561, vượt qua bao gian khó đưa con tàu lướt sóng khơi xa... Nguyện dâng tuổi xuân, trái tim hồng nặng tình non sông/ Tổ quốc gọi ta đi HQ-561...”.
Bài và ảnh: NÔNG QUANG KHIÊM