Theo các họa sĩ, nghề vẽ chân dung truyền thần bên Hồ Gươm có từ thời Pháp thuộc, trải qua nhiều thăng trầm và được tiếp nối cho đến nay. Chẳng biết từ bao giờ, người đời vẫn gọi họ là “những người truyền thần bên Hồ Gươm”. Tuy nhiên, hoạt động phổ biến tại đây là ký họa chân dung, ghi nhanh hình dáng, đường nét và thần thái trong vài phút đến vài chục phút. Còn theo lý giải của các họa sĩ ở đây thì vẽ tranh truyền thần thường được thực hiện tỉ mỉ hơn, kéo dài hàng giờ hoặc nhiều ngày. Song, nếu du khách ngồi lâu hơn để các họa sĩ phác họa kỹ thì bức ký họa vẫn có nét truyền thần.

Mỗi họa sĩ tại đây có cách tiếp cận ký họa chân dung riêng. Có người như họa sĩ Cao Sĩ Thăng (65 tuổi), theo đuổi lối vẽ theo nguyên tắc cổ điển, vẽ chồng nhiều lớp mỏng để tạo chiều sâu, đòi hỏi mô tả chính xác tỷ lệ khuôn mặt và ánh sáng thực tế. Qua quá trình làm việc, quan sát và nghiên cứu, ông đúc kết: Muốn vẽ chân dung tốt, người họa sĩ phải có khả năng quan sát, nắm bắt tổng thể đường nét và thần thái nhân vật. Thói quen quan sát giúp người họa sĩ chủ động hơn trong quá trình thể hiện tác phẩm.

leftcenterrightdel
 Hoạt động vẽ ký họa chân dung là một "đặc sản", góp phần kết nối du khách và quảng bá du lịch tại không gian đi bộ Hồ Gươm.

Sinh ra ở Hà Nội, họa sĩ Cao Sĩ Thăng xem việc vẽ bên Hồ Gươm là cách để hoài niệm về Hà Nội xưa. Đó cũng là chủ đề ông thường kể cho du khách trong lúc ngồi vẽ. Ông coi đó là một cách để giới thiệu hình ảnh của Thủ đô nghìn năm văn hiến.

Bên cạnh lối vẽ cổ điển, một số họa sĩ trẻ chọn cách thể hiện đương đại, đề cao tự do sáng tạo và cảm xúc cá nhân. Các họa sĩ cho rằng, sự đa dạng về phong cách là chìa khóa làm phong phú thêm đời sống mỹ thuật tại không gian công cộng. Qua đó, du khách không chỉ có thêm những trải nghiệm văn hóa mới mẻ mà còn tìm thấy nhiều điểm chạm cảm xúc khác nhau khi dừng chân tại Hồ Gươm.

Tahlia Parker, 24 tuổi, du khách người Australia, vui vẻ ngắm nhìn bức chân dung của mình vừa hoàn thành. Cô bày tỏ: “Quả thực ấn tượng. Các họa sĩ ký họa với tốc độ nhanh nhưng vẫn thể hiện được nhiều chi tiết. Đây là món quà lưu niệm đáng nhớ trong chuyến đi Hà Nội của tôi”.

Với chị Nguyễn Phương Thảo (34 tuổi, Thái Nguyên), bức ký họa là một cách lưu giữ kỷ niệm về chuyến đi Hồ Gươm cùng con gái. Chị muốn con có một trải nghiệm khác với những lần tham quan, vui chơi thông thường, để sau này khi nhìn lại bức tranh, con có thể nhớ về một khoảnh khắc tuổi thơ của mình.

Không chỉ có người vẽ và người được vẽ, các góc ký họa bên hồ còn thu hút nhiều du khách dừng chân theo dõi. Mỗi bức tranh hoàn thành lại nhận được những lời khen và những tràng vỗ tay tán thưởng.

Hơn 10 năm gắn bó với công việc ký họa bên Hồ Gươm, họa sĩ Nguyễn Tiến Công (42 tuổi) nhận thấy hoạt động này góp phần kết nối du khách với Hà Nội, quảng bá hình ảnh Thủ đô ra nước ngoài. Anh kể: “Đã có những vị khách trở lại Hà Nội trong chuyến du lịch sau, mang theo bức tranh cũ để tìm gặp người họa sĩ từng vẽ mình. Cũng có người khi đã về nước vẫn liên lạc đặt vẽ vì yêu thích phong cách ký họa của người họa sĩ đó. Theo yêu cầu của khách, chúng tôi thường đưa cảnh Hồ Gươm vào phía sau chân dung. Nhờ vậy, khi trở về nước, họ mang theo cả hình ảnh Hồ Gươm trong bức tranh”.

Hiện nay, hoạt động vẽ ký họa chân dung bên Hồ Gươm được tổ chức dưới sự quản lý của UBND phường Hoàn Kiếm. Sau đợt sát hạch mới đây với khoảng 80 họa sĩ tham gia, UBND phường đã lựa chọn 16 người để cấp “Thẻ tham gia hoạt động văn hóa-nghệ thuật không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm”, với nội dung “Vẽ truyền thần”. Giá mỗi bức tranh được niêm yết công khai ở mức 200.000 đồng. Việc cấp thẻ góp phần đưa hoạt động vào khuôn khổ quản lý chung của không gian đi bộ, tạo nên những trải nghiệm thú vị đối với du khách và góp phần làm đẹp thêm hình ảnh du lịch của Hồ Gươm.

Bài và ảnh: QUẢNG AN