Năm nào cũng vậy, ông bảo rằm tháng Tám thì phải có hồng ngâm. Ông vót mấy que tre nhỏ, ngồi hướng dẫn tôi cẩn thận đâm vào giữa những tai quanh cuống quả hồng rồi đem ngâm ngập nước trong các chậu, ngày ngày thay nước. Ông bảo như vậy sẽ làm quả hồng nhanh chảy hết nhựa hơn. Sau khoảng một tuần, hồng hết chát thì vớt ra rửa sạch để cho khô ráo. Ông chọn riêng những quả đẹp nhất để đĩa thắp hương các cụ. Quả hồng nho nhỏ, gọt ra rõ lớp thịt bột màu vàng hấp dẫn, ăn giòn giòn ngọt ngọt luôn là thức quà đám trẻ chúng tôi mong đợi nhất vào mùa Trung thu hằng năm. Thời ấy, những món đồ chơi hay quà bánh Trung thu đều rất hiếm, cũng là thứ xa xỉ với những đứa trẻ quê. Cũng vì thế mà chúng tôi sớm biết cách tự tạo ra những món đồ chơi cho mình.
Có năm, mấy đứa trẻ con trong xóm tôi không biết nghe ai bày cách làm pháo sáng. Chúng tôi rủ nhau lấy củi đốt thành than, đập nhỏ trộn với mùn cưa rồi bọc giấy lại, trát đất sét bên ngoài thành những quả bằng ngón chân cái, để hở ra chỗ đầu giấy làm ngòi rồi đem phơi khô. Buổi tối, trời thu cao trong, gió heo heo mát, trong ánh trăng lẫn màn sương mỏng, chúng tôi châm lửa vào ngòi giấy đốt cho cháy, phồng má thổi cho bén đến than bên trong rồi ném lên trời. Những quả “pháo sáng” của chúng tôi rực hồng lên trông như những vệt sao băng khiến ai cũng thích thú, reo hò náo loạn cả khoảng sân. Chúng tôi còn có trò khác, đó là tích những hạt bòng, bóc vỏ xâu lại bằng dây thép nhỏ rồi phơi khô, đêm Trung thu mỗi đứa cầm một dây hạt đốt, rồi hồi hộp nhìn từng hạt cháy vụt lên, so xem của đứa nào cháy mạnh nhất. Mùi tinh dầu tỏa ra từ hạt bòng cháy thật dễ chịu...
    |
 |
Trẻ em ở Huế vui rước đèn Trung thu trên đường làng. Ảnh: LÊ HOÀNG
|
Thuở ấy cách nay đã mấy chục năm, Trung thu đến ngay sau kỳ nghỉ hè, vào năm học cũng chỉ một buổi đến trường, một buổi ở nhà phụ việc gia đình, đi chăn trâu, bò nên đám trẻ con thường có nhiều thời gian chuẩn bị, bày ra những trò vui chơi. Nhưng lý do lớn hơn là chúng tôi chưa từng được bố mẹ mua cho những món đồ chơi Trung thu, kể cả chiếc đèn ông sao 5 cánh đơn giản cũng chỉ có thể nhìn ngắm từ xa hoặc tự mày mò làm bằng tre và những miếng giấy bóng kính màu lấy lại từ vỏ chiếc oản đường của các bà cho. Tôi mê mẩn và ao ước có một chiếc đèn lồng dáng tròn thường thấy trong ti vi nhưng chỉ có thể cắt bằng giấy như trong hướng dẫn của bài học thủ công cô dạy trên lớp. Tôi sẽ tích cóp những vỏ hộp bánh kẹo, bìa giấy cứng màu sắc sặc sỡ, khéo léo cắt dán thành những chiếc đèn lồng đơn giản để chơi và cho mấy đứa em gái nhà các cô. Chúng không sáng lấp lánh nhưng cũng phần nào đủ để thỏa niềm vui của đứa trẻ mùa Trung thu.
Những năm học sinh, niềm háo hức nhất của tôi trong mùa Trung thu còn là được nhận những phần quà từ cơ quan mẹ khen thưởng thành tích học tập tốt. Quà mẹ mang về thường là đôi quyển vở học sinh và một túi nhỏ đựng nhiều loại bánh kẹo. Có năm, mẹ bảo anh em tôi để dành bánh kẹo cùng liên hoan với các bạn trong ngõ. Mẹ mua thêm vài gói kẹo rồi qua gặp mấy cô, chú gần nhà nói tối Trung thu đưa trẻ con sang nhà tôi phá cỗ. Tối ấy, người lớn ngồi uống trà nước, các cô mang sang quả bưởi từ vườn nhà, mấy quả hồng ngâm, vài quả na còi cuối vụ... vừa ngó chúng tôi, vừa trò chuyện ngõ xóm, chuyện kéo lại dây điện, dọn lại đoạn đường, vụ đông xuân sắp tới trồng gì... Trẻ con chúng tôi sau hồi liên hoan bánh kẹo thì chạy ra sân chơi, hò hét khản cả tiếng. Từ đó như thành thông lệ, Trung thu ngoài đến sân nhà văn hóa xóm liên hoan, trẻ con trong ngõ còn một buổi liên hoan, lấy địa điểm ở nhà tôi. Mấy năm sau lớn hơn chút, chúng tôi rủ nhau nhặt sắt vụn, chai nhựa suốt những ngày hè để bán lấy tiền quỹ liên hoan Trung thu.
Trung thu ở quê tôi bây giờ thật náo nhiệt với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, những màn rước đèn khổng lồ thu hút hàng nghìn người tham gia, lại càng không thiếu quà bánh, đồ chơi cho trẻ con... Nhớ lại những mùa Trung thu xưa, vài gói kẹo dừa, cân bánh quẩy, mấy thứ hoa trái vườn nhà, những món đồ chơi “tự chế”... thế mà làm nên bao kỷ niệm, đắp bồi bao tháng ngày tuổi thơ tôi, thật ý nghĩa và đáng nhớ biết bao.
HOÀNG DƯƠNG