Cội nguồn làm nên thắng lợi

Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: Cách mạng không phải là công việc của một vài cá nhân hay một lực lượng riêng lẻ, mà là sự nghiệp của toàn dân. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Tư tưởng đó không chỉ là quan điểm chính trị mà còn là sự tổng kết sâu sắc quy luật vận động của lịch sử dân tộc và kinh nghiệm của cách mạng thế giới. Chính vì vậy, trong suốt quá trình chuẩn bị Tổng khởi nghĩa, Đảng luôn đặt nhiệm vụ xây dựng, giác ngộ, tổ chức và phát huy sức mạnh quần chúng lên hàng đầu.

Điểm đặc sắc của Cách mạng Tháng Tám là Đảng không chỉ khơi dậy tinh thần yêu nước vốn có của dân tộc mà còn chuyển hóa tinh thần ấy thành sức mạnh chính trị, sức mạnh tổ chức và sức mạnh hành động. Thông qua Mặt trận Việt Minh và các tổ chức cứu quốc, mọi tầng lớp nhân dân, từ công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ, học sinh đến đồng bào các dân tộc, các tôn giáo, các nhà yêu nước đều được tập hợp dưới mục tiêu chung là giành độc lập cho Tổ quốc. Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được hình thành với quy mô rộng lớn, tạo nên nền tảng chính trị-xã hội vững chắc cho cuộc Tổng khởi nghĩa.

Sức mạnh quần chúng còn được phát huy từ nghệ thuật lãnh đạo cách mạng đặc biệt sáng tạo của Đảng. Trên cơ sở nắm chắc quy luật vận động của tình hình trong nước và thế giới, Đảng đã chuẩn bị lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang, xây dựng căn cứ cách mạng, phát triển phong trào ở cả nông thôn và thành thị, đồng thời kiên trì bồi dưỡng niềm tin, ý chí và khát vọng độc lập cho nhân dân. Khi thời cơ lịch sử xuất hiện, lời hiệu triệu Tổng khởi nghĩa đã lập tức nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ của hàng triệu người trên khắp cả nước.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám vì thế không chỉ là thắng lợi của nghệ thuật chớp thời cơ, mà trước hết là thắng lợi của việc phát huy sức mạnh quần chúng nhân dân. Chính nhân dân là chủ thể trực tiếp làm nên cuộc cách mạng, còn Đảng tổ chức, định hướng và dẫn dắt để sức mạnh ấy hội tụ thành sức mạnh tổng hợp.

Sự hòa quyện giữa ý Đảng và lòng dân

Nếu công tác chuẩn bị lực lượng tạo nên nền tảng của thắng lợi thì việc phát huy sức mạnh quần chúng trong thời cơ Tổng khởi nghĩa đã tạo nên sức mạnh bùng nổ, đưa Cách mạng Tháng Tám đến thành công trong thời gian rất ngắn. Chỉ trong vòng nửa cuối tháng 8-1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự chỉ đạo của Tổng bộ Việt Minh, hàng triệu người dân trên khắp cả nước đã đồng loạt đứng lên giành chính quyền. Đó là sự trỗi dậy mạnh mẽ của ý chí độc lập dân tộc được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước.

leftcenterrightdel
                   

Chương trình nghệ thuật "Đàn chim Việt" kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhạc sĩ Văn Cao tái hiện những ngày tháng lịch sử tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám. Ảnh: TUẤN ĐỨC 

Sức mạnh quần chúng trước hết được thể hiện ở tinh thần đoàn kết rộng rãi của toàn dân tộc. Không phân biệt giai cấp, nghề nghiệp, dân tộc, tôn giáo hay địa phương, công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ, học sinh, đồng bào các dân tộc thiểu số, chức sắc tôn giáo, các nhà tư sản dân tộc và nhiều nhân sĩ yêu nước đều trở thành lực lượng của cách mạng. Khối đại đoàn kết toàn dân tộc đã tạo nên ưu thế áp đảo về chính trị, làm suy yếu nhanh chóng bộ máy thống trị của chính quyền cũ và cô lập hoàn toàn các thế lực phản động.

Sức mạnh ấy còn được thể hiện ở tính chủ động, sáng tạo và tinh thần cách mạng của nhân dân. Khi lệnh Tổng khởi nghĩa được ban bố, từ Hà Nội đến Huế, Sài Gòn và các địa phương trên cả nước, quần chúng đã nhanh chóng tổ chức mít tinh, biểu tình, tuần hành, chiếm giữ các cơ quan đầu não của chính quyền địch, bảo vệ thành quả cách mạng và duy trì trật tự xã hội. Ở nhiều nơi, nhân dân còn chủ động vận động binh lính, cảnh sát và công chức của chính quyền cũ đứng về phía cách mạng, hạn chế tối đa đổ máu, tạo điều kiện để việc chuyển giao chính quyền diễn ra nhanh chóng.

Một trong những đặc điểm nổi bật của Cách mạng Tháng Tám là sự thống nhất, hòa quyện giữa ý Đảng và lòng dân. Chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng đáp ứng đúng khát vọng cháy bỏng về độc lập, tự do của nhân dân, từ đó tạo nên sự đồng thuận xã hội rộng lớn. Khi mục tiêu cách mạng phù hợp với lợi ích dân tộc và quyền lợi thiết thân của nhân dân, mỗi người dân đều trở thành một chiến sĩ trên mặt trận cách mạng, mỗi làng xã, phố phường đều trở thành một pháo đài của khởi nghĩa.

Bài học vô giá đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc

Thực tiễn Cách mạng Tháng Tám năm 1945 khẳng định một quy luật có giá trị bền vững: Quần chúng nhân dân là chủ thể sáng tạo lịch sử, nhưng sức mạnh ấy chỉ có thể phát huy đầy đủ khi được tổ chức, định hướng và lãnh đạo đúng đắn. Đảng ta đã khơi dậy, tập hợp và phát huy cao nhất tiềm năng, trí tuệ và lòng yêu nước của nhân dân. Chính sự kết hợp giữa đường lối cách mạng đúng đắn, nghệ thuật nắm bắt thời cơ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc đã tạo nên cuộc Tổng khởi nghĩa “long trời lở đất” và cho ra đời Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

81 năm đã trôi qua, nhưng bài học phát huy sức mạnh quần chúng từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 vẫn giữ nguyên giá trị lý luận và thực tiễn. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, sức mạnh của nhân dân tiếp tục là nền tảng vững chắc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mọi chủ trương, đường lối của Đảng chỉ có thể đi vào cuộc sống khi xuất phát từ lợi ích của nhân dân, được nhân dân đồng tình, hưởng ứng và trực tiếp tham gia thực hiện.

Thực tiễn đổi mới 4 thập niên qua tiếp tục khẳng định, ở đâu cấp ủy, chính quyền gần dân, trọng dân, lắng nghe dân và dựa vào dân thì ở đó xuất hiện nhiều mô hình sáng tạo, nhiều cách làm hiệu quả, tạo động lực cho phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Ngược lại, ở đâu xa dân, quan liêu, thiếu dân chủ hoặc làm suy giảm niềm tin của nhân dân thì ở đó nảy sinh những khó khăn, hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực lãnh đạo, quản lý và sức mạnh của hệ thống chính trị. Bởi vậy, chăm lo xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc phải luôn được xác định là nhiệm vụ chiến lược.

Trong điều kiện chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, việc phát huy sức mạnh quần chúng cần được nâng lên một tầm cao mới. Không chỉ huy động sức dân về vật chất và tinh thần, cần khơi dậy mạnh mẽ trí tuệ, khát vọng cống hiến, năng lực đổi mới sáng tạo và trách nhiệm công dân của mỗi người Việt Nam. Đồng thời, phải tăng cường giáo dục truyền thống yêu nước, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng “lá chắn” trước các thông tin sai trái, thù địch trên không gian mạng, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, phát huy sức mạnh quần chúng phải gắn chặt với xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Mỗi địa phương, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi người dân cần nhận thức đầy đủ trách nhiệm đối với sự nghiệp bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia, dân tộc trong mọi tình huống. Đó cũng chính là sự kế thừa và phát triển sáng tạo bài học “lấy dân làm gốc”, biến sức mạnh của từng cá nhân thành sức mạnh của cả dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 mãi mãi là bản anh hùng ca về sức mạnh của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Thắng lợi vĩ đại ấy khẳng định một chân lý: Dân là gốc của cách mạng, nhân dân là chủ thể sáng tạo lịch sử và là nguồn sức mạnh vô tận của quốc gia. Phát huy sức mạnh quần chúng hôm nay không chỉ là sự kế thừa bài học lịch sử mà còn là yêu cầu chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, hùng cường, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và hiện thực hóa khát vọng phát triển dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Thiếu tướng, PGS, TS NGUYỄN VĂN SÁU