Mẹ tôi vừa đi chợ về tới cổng. Thấy ngoại về, con gái nhỏ của tôi mừng rỡ chạy ra đón:
- Sao ngoại đi chợ mà không cho con đi cùng? Con cũng thích đi chợ quê cùng ngoại mà.
Mẹ tôi cười, nụ cười hiền như nắng mai buổi sớm của tuổi bảy mươi. Mẹ xoa đầu con bé: "Ngoại có quà cho con đây!". Nói rồi, mẹ nhấc túi quả nơi góc làn đã nhuốm màu thời gian. Một túi hồng đỏ au cuống vẫn còn khoe màu xanh đậm. Con gái reo lên thích thú, còn tôi như được gặp lại mùa thu của tuổi thơ, những năm lên tám theo mẹ đi chợ mua quà quê với những trái hồng, trái ổi và những "quả thị thơm cô Tấm rất hiền"... Mùi hương nhẹ nhàng, len lỏi nơi tâm khảm. Mùa thu của tôi, của tuổi thơ và cả một bầu trời bình yên đầy thương nhớ...
Chợ quê tôi vào những ngày mùa thu tháng chín trở nên huyên náo bởi tiếng cười nói xôn xao của những người mẹ quê chân chất. Thức quà mà bà con đem bán hầu hết đều là cây nhà lá vườn. Lúc thì vài mớ rau, khi thì con cá, góc nhỏ của chợ là mớ cua, thau hến... Rồi mẹ dẫn tôi tới hàng của bà con người dân tộc Thái với các loại hoa quả mùa thu Tây Bắc. Tôi sà vào hàng một bà cụ với chiếc nia bày cẩn thận những trái hồng vàng, hồng chín đỏ căng mọng ngọt ngào hương sắc mùa thu.
Mùa thu của tôi còn là bát canh cua giản dị nhưng chan chứa tình yêu thương mẹ nấu cùng chút rau tập tàng hái nơi vườn nhà ăn ghém cùng những quả cà bố nén trong chiếc chum sành nhỏ. Bát canh tuy mộc mạc, thanh đạm nhưng lại thấm đẫm tình yêu thương, sự quan tâm mẹ dành cho đàn con thơ. Bát canh còn vương mùi khói bếp bởi mớ củi gặp phải cơn mưa rào báo hiệu mùa sang mẹ không kịp cất, nhưng sao ở đó tôi vẫn thấy niềm hạnh phúc đong đầy tình thân, nơi ngôi nhà đơn sơ giản dị những năm tháng tuổi thơ của lũ trẻ chúng tôi.
Bây giờ, mỗi độ thu về, mỗi độ hàng cây trước nhà thay áo, hay chẳng may bắt gặp làn sương chùng chình qua ngõ, tôi như bắt gặp hơi ấm của tình thân. Là hương mùa thu dịu dàng qua mâm cơm với những món ăn bình dị nhưng ấm áp tình mẹ công cha. Là tiếng ríu rít ba chị em thay nhau kể chuyện buổi đầu tiên tựu trường gặp lại bạn bè, thầy cô vào năm học mới. Là những điều nhỏ bé nhưng lại làm nên niềm hạnh phúc đong đầy nơi ngôi nhà yêu thương.
Mùa thu của tôi còn là tập sách giáo khoa, tập vở viết thơm mùi giấy mới tôi và chị gái đem mớ giấy báo chẳng biết mẹ đã chuẩn bị từ bao giờ hì hụi buổi trưa không ngủ mang tập sách của út ra bọc cho em. Chỉ có út và chị là được theo diện “ưu tiên” nên có sách giáo khoa mới. Còn tôi thì học lại sách cũ của chị để tiết kiệm tiền cho bố mẹ vì bao nhiêu khoản phải lo cho năm học mới với ba đứa con cắp sách tới trường. Riêng nhãn vở, chị khéo tay nên tự cắt giấy vẽ hoa dây xung quanh viền, còn nhiệm vụ của tôi là tô màu. Chỉ một loáng cắt cắt, dán dán với hộp hồ dán có vỏ nhựa màu đen là chiều đó nơi góc bàn gỗ cũ đã có ba chồng sách thơm lừng giấy mới...
Tôi đã được lớn lên, được đi qua biết bao mùa thu dịu dàng của tiết trời tháng chín như thế. Mùa thu với cái lành lạnh của những cơn gió heo may, thổi vào tâm hồn tôi gợi bao thương nhớ về những ký ức tươi đẹp của tình thân gia đình. Để rồi, mỗi khi được chạm vào bức tranh mùa thu yên bình ấy, tôi như được chạm vào từng khoảnh khắc của yêu thương, của hạnh phúc. Được chạm vào hương sắc dịu dàng mà vẫn thật vẹn nguyên nơi tâm khảm.
Tản văn của PHẠM THỊ YẾN