Những vì sao nơi cuối chân trời

Từ lớp người đi trước đến những vì sao hôm nay

Hồi còi rền vang như cất tiếng hát: “... chào Trường Sa, chào những người anh hùng...”. Tàu HQ-571 Trường Sa chao nghiêng, vẽ một vòng cung chậm rãi quanh Nhà giàn DK1/8. Trên nhà giàn, các chiến sĩ chạy vòng quanh bao lơn chật hẹp, vẫy cao lá cờ Tổ quốc, hô vang: “Chào Hà Nội!”. Tiếng gọi dội vào sóng, hướng về mạn phải con tàu, nơi cả trăm bàn tay đang vẫy chào từ biệt.

Âm thanh “chào nhà giàn... chào Quế Đường... chào Trường Sa”... rền vang trên boong tàu như muốn át cả tiếng đại dương. Có tiếng nghèn nghẹn len vào gió mặn, có những bàn tay lặng lẽ đưa lên lau giọt nước mắt vừa kịp rơi... như thể đang đứng trước một sự hiện diện thiêng liêng không cần định danh. Vòng cung con tàu khép lại trên mặt biển, gợi trong tim mỗi người hình ảnh “vòng tròn bất tử” không thể xóa nhòa. Ở nơi ấy, không cần gọi tên, bởi “nơi anh đứng là Trường Sa, nơi anh đứng là Tổ quốc”.

Ở nơi ấy, dấu chân của bao thế hệ người Việt đã in hằn trong lịch sử. Là hải trình của những con tàu không số trên con đường thống nhất đất nước-Đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Ở đó còn có linh hồn của những người lính mãi mãi nằm lại biển khơi. “Rặng san hô lênh loang máu đỏ/ Hồn linh thiêng lộng gió sao vàng...”. Giữa trùng dương mênh mông, truyền thống ấy được thế hệ hôm nay tiếp nối bằng sự hiện diện lặng lẽ của những người đứng gác nơi đầu sóng. Vẫn vẹn nguyên lời thề vì Tổ quốc, vì sự bình yên của đất liền, như lời thầm thì vĩnh hằng của đại dương.

Trong câu chuyện của những người lính trẻ, quá khứ không hề xa xôi. Nó hiện diện trong nghi thức chào cờ giữa đường băng đảo Trường Sa Lớn, trong cách nâng niu lá cờ Tổ quốc giữa vị mặn của biển, trong niềm tự hào khi nhắc đến những thế hệ đã ngã xuống để đảo vẫn vững vàng, để biển mãi là của Tổ quốc. Có những khoảnh khắc lặng lẽ mà khó quên: Trên đảo Cô Lin, người lính trẻ đứng nghiêm theo điều lệnh, mắt rưng rưng khi giai điệu về mẹ cất lên từ đoàn văn công. Dáng đứng thẳng, ánh mắt hướng về phía trước, chỉ có niềm xúc động âm thầm dâng lên, như một thứ ánh sáng trong veo của niềm tin kiêu hùng.

Truyền thống ở Trường Sa không phải là ký ức khép kín mà là một dòng chảy tiếp nối-âm thầm, bền bỉ, không gián đoạn. Giữa không gian tưởng chừng chỉ có sóng và gió, sự tiếp nối ấy tạo nên một cảm giác rất lạ: Quá khứ, hiện tại và tương lai như gặp nhau nơi đường chân trời. Ở đó, mỗi người lính hôm nay vừa là người kế thừa vừa là một vì sao mới, góp ánh sáng nhỏ bé của mình vào bầu trời lớn của Tổ quốc.

Một góc đảo Trường Sa Lớn. Ảnh: LÊ VĂN HUẾ

Ánh mắt ở nơi cuối chân trời

Vượt ngàn hải lý đến với Trường Sa, bất chợt nhận ra những khoảng cách thường ngày bỗng trở nên rất ngắn. Không phải bằng những câu chuyện lớn mà bằng những tiếp xúc giản dị: Một bữa cơm vội trên đảo, vài câu hỏi thăm chừng mực, một ánh nhìn thân thiện khi tàu cập bến, những tiếng lao xao khi gặp đồng hương giữa biển xa. Mọi thứ diễn ra nhanh, nhẹ, nhưng để lại cảm giác ấm áp tình người. Biển khi ấy không còn là khoảng không mênh mông mà trở thành không gian chung của những con người tình cờ gặp nhau giữa sóng gió. Để rồi lúc chia xa, những cánh tay vẫy chào, những ánh đèn flash lung linh trong đêm cùng lời tạm biệt khẽ rung lên trong tiếng ầm ì của biển cả.

Trong những ngày ngắn ngủi ấy, hình ảnh người lính Trường Sa hiện lên rất dung dị. Màu áo chiến sĩ thấp thoáng giữa những luống mồng tơi xanh tốt, được tưới bằng nguồn nước ngọt chắt chiu từ sinh hoạt thường ngày. Cũng màu áo ấy, chỉ trong khoảnh khắc, đã lao về vị trí chiến đấu khi phát hiện máy bay lạ, nhanh đến mức gần như không kịp nhận ra sự chuyển trạng thái. Rồi cũng chính những chàng trai ấy lại hòa nhịp, hát vang những khúc ca tuổi trẻ giữa sân đảo. Họ không xuất hiện như những nhân vật được kể sẵn trong ký ức tập thể mà hiện diện bằng dáng đứng thẳng, mảnh mai giữa đất trời, bộ quân phục sạm màu nắng gió, nụ cười hiền khi nhắc về gia đình nơi đất liền. Chính sự bình dị ấy, đặt giữa không gian khắc nghiệt, lại tạo nên một ấn tượng sâu sắc, lặng lẽ nhưng khó phai.

Điều ở lại lâu nhất trong ký ức người đi thăm đảo có lẽ là ánh mắt người lính. Trong ánh mắt ấy có sự điềm tĩnh của người đã quen đối diện với sóng gió, có niềm tin không cần giãi bày và có cả nỗi nhớ được cất sâu để không làm chùn bước. “Đảo xa lắm, nhưng lòng gần đất mẹ/ Giữ biển trời, giữ cả những mùa xuân”, câu thơ ấy như một lời thì thầm, đủ để gọi tên trạng thái tinh thần của những con người đang đứng nơi đầu sóng, ngọn gió; không cần lời thề hay tuyên ngôn, chỉ bằng sự hiện diện kiêu hãnh giữa biển trời.

Ở nơi cuối chân trời, những người lính ấy giống như những vì sao: Không ồn ào, không rực rỡ phô trương nhưng âm thầm phát sáng. Ánh sáng ấy soi chiếu cảm nhận của những người đến rồi rời đi, để hiểu rằng sự vững chãi của Tổ quốc được nâng đỡ bởi những điều rất đỗi bình thường.

Những chiến sĩ lặng lẽ làm nhiệm vụ trên tàu.

Trường Sa: Bến bờ trong nhau

Rời Trường Sa, không phải tất cả đều nằm lại phía sau. Có những hình ảnh, những ánh mắt, những khoảnh khắc tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại theo về đất liền, trở thành một phần ký ức khó gọi tên. Người ta có thể đi khắp thế gian, nhưng không dễ để đến được Trường Sa, để chạm tới chiều sâu của nhận thức và cảm xúc. Song Tử Tây, Sinh Tồn Đông, Cô Lin, Núi Le, Tốc Tan, Đá Tây, Trường Sa, Quế Đường-mỗi địa danh trên hải trình ấy giờ như những hạt kim cương lấp lánh, kết thành một chuỗi ký ức không thể rời trong tâm khảm những người đã đi qua.

Sau hải trình, những điều quen thuộc bỗng được nhìn bằng một con mắt khác. Sự đủ đầy nơi đất liền trở nên đáng trân trọng hơn; những hy sinh thầm lặng nơi đảo xa hiện ra rõ ràng hơn. Những người lính trẻ ở Trường Sa-cũng bằng tuổi với bao bạn trẻ đang ngồi trên giảng đường-mang theo nỗi nhớ cha mẹ, người thân, mang theo những khát khao rất đời thường, nhưng đặt tất cả bên cạnh trách nhiệm với Tổ quốc. Có lẽ chỉ khi nhìn thấy giọt nước mắt người lính đảo, trong dáng đứng hiên ngang nơi đầu sóng, ngọn gió, người ta mới hiểu được chiều sâu của sự lựa chọn ấy.

Thật khó quên ánh mắt dịu hiền của người lính hải quân trên sân bay trực thăng Nhà giàn DK1/8 khi nhắc về người vợ tần tảo và những đứa con nơi quê nhà Ý Yên, Ninh Bình. Cũng đôi mắt ấy, khi hướng ra biển lại ánh lên sự kiên cường của người lính đã 20 năm gắn đời mình với sóng gió. “Đảo là nhà. Biển là quê hương”. Một câu nói giản dị nhưng đủ để gói trọn cả một đời lựa chọn.

Những câu chuyện ấy khiến Trường Sa hiện lên không phải bằng những điều lớn lao mà bằng những khoảnh khắc rất đỗi bình thường: Người trai Quảng An, Hà Nội xung phong ra Song Tử Tây và gắn bó cả tuổi trẻ với đảo; cô gái Quảng Trị xúc động khi nhận chiếc huy chương sau cuộc thi chạy cùng chiến sĩ, khẽ nói: “Đây là chiếc huy chương giá trị nhất của em!”. Trong khoảnh khắc bàn tay đặt lên ngực trái, ngước nhìn lá cờ Tổ quốc tung bay giữa nắng gió mặn mòi, lời thề của thế hệ Bộ đội Cụ Hồ hôm nay vang lên như một sự nhắc nhở về trách nhiệm, về lương tri và phẩm giá...

Trường Sa, theo cách ấy, không kết thúc ở nơi con tàu quay đầu mà bắt đầu một hành trình khác-hành trình ở lại trong suy nghĩ và lương tri của những người trở về. Có lẽ, bến bờ thực sự của Trường Sa không nằm ngoài khơi. Nó nằm trong mỗi con người từng đặt chân đến, từng lắng nghe tiếng sóng và nhìn thấy những vì sao nơi cuối chân trời. Và từ bến bờ ấy, một sự gắn bó âm thầm nhưng bền chặt với biển, đảo Tổ quốc được hình thành, lan tỏa và tiếp nối.

TS, KTS VŨ HOÀI ĐỨC