Dòng chảy văn học đương đại đang mở rộng với nhiều tìm tòi, đổi mới, nhưng cũng xuất hiện những nhánh rẽ đáng suy ngẫm. Khi cái đẹp bị lệch chuẩn, khi hiện thực bị cực đoan hóa hoặc lịch sử bị nhìn nhận thiếu căn cứ, văn chương có nguy cơ đánh mất điểm tựa nhân tính, kéo theo những hệ lụy đối với nhận thức và thị hiếu người đọc.

Các bạn làm thơ thuộc lứa chúng tôi, thường gọi là lứa kháng chiến chống Mỹ, xuất hiện trong chặng 1954-1975, thời đất nước chia cắt. Lớp trước họ là lớp kháng chiến chống thực dân Pháp. Trước nữa là các vị viết từ trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, còn gọi là lớp tiền chiến. Theo cách gọi của giới văn chương Sài Gòn khi ấy. Đây là lứa nhà thơ tạo nên phong trào Thơ mới, một phong trào cách tân, theo tôi, có ý nghĩa nhất trong tiến trình thơ Việt, với những tên tuổi cự phách khai sinh ra nền thơ Việt Nam hiện đại.

Nắng tháng tư rót vàng trên triền đê, chạy dọc theo bước chân của đám trẻ con trường làng. Lũ trẻ con tung tăng chờ những ngày năm học kết thúc để được đằm mình vào những ngày hè rộn rã tiếng cười, những rừng sim, rừng mua... Ở đó, bao mệt nhoài ngoài kia sẽ khép lại, mở ra mênh mông điều kỳ diệu trong khu rừng rợp bóng cây phía trước làng.

Tôi mới về đây sống nên ít bạn bè. Vào một sáng cuối xuân mưa lay phay, có tiếng chuông cửa. Tầm này, chẳng biết là ai nhỉ? Mang theo tâm trạng dửng dưng ra mở cửa thì hóa ra là một cậu nhóc, dáng người cao vêu vao, răng to và thưa như một chú thỏ con đứng lấp ló:

Thơ Nguyễn Thành Tuấn một mạch từ những ngày trong quân ngũ đến nay, luôn giữ được sự giản dị, trầm lắng, khơi gợi và giàu thông điệp tới bạn đọc. Trong những thông điệp nhà thơ đưa ra, sắc màu văn hóa dân gian và hình tượng người chiến sĩ luôn nổi trội, thiết thân và máu thịt cũng là tiếng nói tri ân của một tiếng thơ.

Con đường dẫn vào xã uốn lượn giữa những luống rau xanh non và những vạt hoa chúm chím chờ bung tỏa hương sắc chuẩn bị cho vụ thu hoạch mới. Vậy là cũng hơn bảy tháng kể từ ngày Mai nhận quyết định về công tác tại xã Lạc Xuân, vùng đất chuyên canh rau và hoa, nằm nép mình giữa cao nguyên lộng gió.

PGS, TS, nhà thơ Mai Quỳnh Nam sinh năm 1952, ở Nghệ An; nguyên là cán bộ công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; nguyên Ủy viên Hội đồng thơ Hội Nhà văn Việt Nam (khóa IX); đã xuất bản 9 tập thơ. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ông từng tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Đông Nam Bộ. Chùm thơ dưới đây của ông được chưng cất từ ký ức về những năm tháng ấy.

PGS, TS Hồ Thế Hà nhận xét: "Thơ Hoàng Đăng Khoa là kết quả của sự chiếm lĩnh trực quan hiện thực đời sống và sự xoa dịu tâm hồn sau bao mùa lãng du qua những miền không-thời gian hiện thực và tâm tưởng bằng tiếng nói thi ca và cái tôi đang tư duy luôn khát khao khám phá cái mới và cái khác. Thơ anh luôn đổi mới trên cái nền ngôn ngữ và triết mỹ vững chắc để tiến gần về sự thật và mơ mộng cần có của chính người thơ và chính bản thân thi ca”.

Cuối xuân nhưng không khí đã hừng hực, nực đến khó chịu. Những chậu cúc để rốn từ Tết đến qua rằm đã héo rũ hoa, bật lên vài chồi xanh non. Đám thanh niên vẫn còn rủ nhau tụ bạ hội hè. Sáng sớm, sân trung tâm văn hóa xã đông chật những người trong buổi lễ giao quân. Hôm nay, trông Sang rắn rỏi trong bộ quân phục xanh, nhìn như đã trưởng thành hơn nhiều so với bộ quần jeans, áo sơ mi hôm qua đi chơi cùng Dịu.